Giải ngân vốn xây dựng cơ bản ngành Nông nghiệp đạt thấp: Do đâu?

Lĩnh vực nông nghiệp cần sự đầu tư rất lớn. Song, hiện nay, nguồn vốn bố trí đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) của ngành Nông nghiệp tỉnh cứ năm này dồn qua năm khác mà không giải ngân được hoặc giải ngân quá chậm. Theo nhận định, tiến độ giải ngân vốn đầu tư XDCB năm 2012 sẽ không đạt mục tiêu kế hoạch.

6 tháng, chỉ giải ngân 31%

Theo báo cáo của Sở NN&PTNT, nguồn vốn bố trí cho XDCB ngành Nông nghiệp năm 2012 là hơn 268 tỷ đồng. Song, đến hết tháng 6/2012, vốn XDCB của ngành mới thực hiện giải ngân 84,9 tỷ đồng, đạt 31,6% kế hoạch nguồn vốn được giao. Trong đó, tiến độ giải ngân cho các dự án chuẩn bị đầu tư là chậm nhất. Đến cuối tháng 6, Sở NN&PTNT mới giải ngân các nguồn vốn trái phiếu Chính phủ được 2,3 tỷ đồng trong số 25 tỷ đồng được giao trong năm 2012, đạt chưa đầy 10%. Mặt khác, việc giải ngân từ các nguồn vốn của Trung ương gần như bế tắc. Vốn Bộ NN&PTNT phân bổ 38 tỷ đồng và nguồn vay Ngân hàng Thế giới (WB) 24 tỷ đồng dù đã hơn nửa năm trôi qua nhưng vẫn chưa giải ngân được đồng nào.

Theo Sở NN&PTNT, khâu giải phóng mặt bằng (GPMB) đang là trở ngại lớn nhất đối với hầu hết dự án trong ngành Nông nghiệp khiến cho tiến độ thực hiện và việc giải ngân vốn bị chậm lại. Do đó, để kịp tiến độ phê duyệt, có những dự án đơn vị thi công phải áp dụng biện pháp thi công theo kiểu cuốn chiếu, có mặt bằng đến đâu thì thi công đến đó.

Không ít dự án đến thời điểm bàn giao công trình đưa vào sử dụng nhưng vẫn chưa giải phóng xong mặt bằng. Thậm chí, một số dự án mang tính bức xúc cũng phải tạm “đắp chiếu” như: dự án Ô thủy lợi Cái Cùng - Huyện Kệ (tổng mức đầu tư 24,267 tỷ đồng); một phần của dự án kè Gành Hào (tổng mức đầu tư toàn dự án 516 tỷ đồng); dự án kè hai bên bờ sông TP. Bạc Liêu (tổng mức đầu tư 1.350 tỷ đồng)…

Ông Lê Hoàng Tùng, Giám đốc Ban quản lý dự án XDCB (thuộc Sở NN&PTNT) nhận định: “Việc giải ngân vốn năm 2012 cho các dự án của ngành sẽ khó đạt được kế hoạch. Đã nhiều năm liền, chưa năm nào vốn XDCB của ngành Nông nghiệp tỉnh có tỷ lệ giải ngân đạt 100%”.

Thi công cầu Cái Cùng (huyện Hòa Bình) - công trình nằm trong dự án ô thủy lợi Cái Cùng - Huyện Kệ.

Cống ngăn mặn thuộc dự án phân ranh mặn - ngọt Bạc Liêu, Sóc Trăng vừa được Bộ NN&PTNT bàn giao cho huyện Giá Rai sử dụng. Ảnh: T.Đ

Giải thích về sự chậm trễ này, ông Lương Ngọc Lân, Giám đốc Sở NN&PTNT khẳng định, hầu hết vướng mắc đều có liên quan đến công tác GPMB. Thời gian qua, sự phối hợp giữa chủ đầu tư và chính quyền các địa phương còn lỏng lẻo. Công tác GPMB thường phụ thuộc vào chính quyền sở tại, địa phương nào tích cực vào cuộc thì việc GPMB mới trôi chảy và ngược lại. Mặt khác, rất nhiều dự án thủy lợi trước đây chủ trương của tỉnh là không bồi thường, người dân đều ủng hộ. Nhưng khi thực hiện nạo vét thì họ lại đòi bồi thường đất đai, khiếu nại kéo dài khiến dự án bị chậm tiến độ”. Trong khi đó, năng lực của cán bộ cấp xã còn hạn chế cũng làm ảnh hưởng đến công việc…

Ông Lê Hoàng Tùng còn cho biết thêm: “Văn bản hướng dẫn thay đổi liên tục đã gây khó khăn không nhỏ cho khâu chuẩn bị đầu tư. Có những hồ sơ làm xong rồi phải làm lại. Mặt khác, thủ tục XDCB lại quá rườm rà. Đã có không ít dự án mà chỉ riêng việc giải quyết thủ tục giấy tờ phải mất cả năm trời”.

Phức tạp nhất trong việc đền bù, GPMB được xác định là nằm ở các dự án kè. Nguyên nhân chính là người dân không đồng tình với đơn giá đền bù của tỉnh. Trong khi đó, việc bố trí nền tái định cư cho hộ thuộc diện giải tỏa không được thực hiện kịp thời. Điều này khiến hiện trạng mặt bằng thi công một số gói thầu của kè Gành Hào bị xói lở nhiều hơn so với thiết kế ban đầu, làm cho khối lượng đất đào đắp tăng lên. Giải pháp thi công theo thiết kế ban đầu không còn phù hợp, phải khảo sát lại để điều chỉnh thiết kế.

Ngoài ra, còn một số đơn vị thi công yếu kém năng lực tài chính, chỉ trông chờ vào vốn rót của chủ đầu tư. Ở góc độ khác, đường sông phục vụ vận chuyển vật tư thi công ngày càng bị cạn kiệt, bồi lắng nghiêm trọng, đơn vị thi công luôn phải chia nhỏ vật tư vận chuyển nên mất rất nhiều thời gian; còn đường bộ thì bị hạn chế tải trọng. Ông Lê Hoàng Tùng cho rằng, vấn đề đơn giá dự toán do tỉnh đưa ra cũng còn rất nhiều bất cập, thấp hơn các tỉnh lân cận. Giá vật tư do tỉnh công bố không đúng so với giá nhà thầu mua thực tế, từ đó, tạo ra tâm lý ngán ngại tham gia đấu thầu của các nhà thầu.

Một số giải pháp tháo gỡ khó khăn

Một số nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2012 liên quan đến công tác XDCB được ngành Nông nghiệp tỉnh xác định, đó là xử lý linh hoạt, kịp thời và phù hợp về các đề xuất, kiến nghị của các nhà thầu. Tập trung giải quyết nhanh chóng những khó khăn, vướng mắc trong công tác đền bù, GPMB để sớm bàn giao mặt bằng cho nhà thầu thi công đối với dự án Ô thủy lợi Chùa Phật - Cái Cùng; dự án kè Gành Hào; dự án kè hai bên bờ sông TP. Bạc Liêu.

Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện thủ tục đầu tư của các dự án; đẩy nhanh công tác đấu thầu, thi công công trình, nghiệm thu khối lượng, thanh toán nhằm đảm bảo tiến độ giải ngân; không được thực hiện khối lượng vượt quá mức kế hoạch được giao để không gây nợ đọng trong XDCB.

Tấn Đạt