Khơi dậy tiềm năng sáng chế học đường

(CMO) Từ vật liệu đã qua sử dụng, tái tạo, sẵn có, các “nhà sáng chế học đường” đã “biến hoá” thành những sản phẩm khoa học - kỹ thuật, phục vụ học tập, vui chơi, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế, bảo vệ chủ quyền biển đảo… Có 25 mô hình, sản phẩm được đánh giá cao và trao giải tại cuộc thi Sáng tạo thanh - thiếu niên, nhi đồng tỉnh Cà Mau lần thứ V (2019-2020).

Xuất sắc đoạt giải Nhất vòng tỉnh và giải Khuyến khích cuộc thi toàn quốc lần thứ XVI là “Thiết bị chọn đội không dây sử dụng trong các chương trình đố vui để học, áp dụng từ 2-8 đội” của em Hoàng Nam Khánh, hiện là học sinh lớp 7, Trường THPT Hồ Thị Kỷ, TP Cà Mau.

Nam Khánh chia sẻ, từ trải nghiệm bản thân qua những lần tham dự các cuộc thi đố vui để học, em nhận ra hạn chế cuộc thi là khó phát hiện đội nào xin được quyền trả lời trước, đặc biệt khi chơi đông người (ví như 8 đội chơi cùng lúc, mỗi đội có từ 3 người trở lên). Theo em, trước đây cũng có những giải pháp tạm chấp nhận: Mỗi đội sẽ có một nút nhấn, một chuông báo và một bóng đèn sáng lên khi nhấn. Tuy nhiên, cách này còn nhiều hạn chế vì nếu đội 1 bấm (đèn sáng), đồng thời đội 2 cũng bấm thì đèn của cả 2 đội sẽ cùng sáng, rất khó phân biệt, độ chính xác không cao. Ngoài ra, nếu đội có nhiều người chơi mà chỉ có một nút nhấn thì cũng gặp khó khăn, thêm nữa là dây nối rất nhiều và đều sử dụng điện 220V nên độ an toàn không cao.

“Khi đó, em nghĩ là phải có một bộ chọn đội đơn giản hơn, an toàn hơn và hiệu quả cao để chọn đội chơi trả lời được khách quan, chính xác; đảm bảo an toàn cao, không dây + điện DC, gọn nhẹ; dễ thay thế, sửa chữa; giá thành rẻ, đặc biệt là khi có nhiều người chơi cùng lúc”, Nam Khánh chia sẻ về ý tưởng.

Ban Tổ chức cuộc thi trao giải Nhất cho em Hoàng Nam Khánh.

Ðể hiện thực hoá ý tưởng của mình, em trình bày với thầy Lê Công Nhã, giáo viên Trường THPT Chuyên Phan Ngọc Hiển. Thầy Nhã hướng dẫn em lên mạng tìm xem các sản phẩm trước đây được thiết kế như thế nào, phân tích những hạn chế của các sản phẩm đó, sau đó đưa ra phương án khắc phục, cải tiến. Tức là từ những sản phẩm công nghệ đang được sử dụng, cải tiến dựa trên những kiến thức khoa học để làm ra những sản phẩm mới tối ưu hơn. Ngoài ra, Nam Khánh còn biết cách tìm tài liệu, phân tích và tổng hợp các vấn đề mà em đang tìm hiểu.

Khánh cho rằng, việc thao tác với các thiết bị máy móc giúp em kiên nhẫn, cẩn thận, khéo léo và tự tin hơn. Em khẳng định, qua cuộc thi, em và các bạn học được nhiều kiến thức bổ ích và rèn luyện được nhiều kỹ năng quan trọng.

“Trước đây, em nghĩ rằng phải công ty hay doanh nghiệp lớn mới có thể chế tạo được các sản phẩm như chuông báo hay mạch điện tử… Giờ thì em mới biết học sinh chúng em cũng có thể thực hiện được; đương nhiên là phải nghiên cứu, tìm hiểu, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề của thực tiễn cuộc sống”, Nam Khánh tâm đắc.

Gây ấn tượng tại cuộc thi còn có sản phẩm đoạt giải Nhì: “Xe tự lái hoặc có thể điều khiển bằng điện thoại qua phím hay bằng giọng nói” của “nhà sáng chế” nhỏ tuổi nhất Lê Quang Ðại. Vì khi dự thi, Ðại là học sinh lớp 1D, Trường Tiểu học Ðỗ Thừa Luông (TP Cà Mau).

Anh Lê Công Nhã, ba của em Lê Quang Ðại (cũng chính là người thầy hướng dẫn Hoàng Nam Khánh), chia sẻ: “Sáng tạo của Quang Ðại xuất phát từ sự tò mò, phá phách khi thấy tôi hướng dẫn các anh chị làm mô hình, sản phẩm dự thi cuộc thi lần này”.

Kể ra, anh Nhã đã hướng dẫn 7 tác giả có mô hình, sản phẩm dự thi. Ngoài Khánh, Ðại còn có con trai lớn của anh là em Lê Quang Chánh, học sinh Trường THPT Hồ Thị Kỷ, đoạt giải Ba và giải Khuyến khích cuộc thi; 2 giải Khuyến khích khác thuộc về học sinh Trường THPT Chuyên Phan Ngọc Hiển, nơi anh đang công tác.

Anh Nhã tấm tắc: “Ở mỗi lứa tuổi các em có ý tưởng khác nhau, nhưng rất sáng tạo và cũng rất độc đáo. Tuy nhiên, nếu không có sự hỗ trợ từ người lớn, các em không thể thực hiện được. Trước hết, tôi để các em nói lên ý tưởng của mình, sau đó hướng dẫn từng bước thực hiện, kể cả thao tác kỹ thuật. Các em tự học hỏi nhau, tự đúc rút kinh nghiệm, háo hức và say sưa lắm”. Theo anh, ban đầu 2 cậu con trai chưa có ý định dự thi, nhưng khi thấy cha đem lỉnh kỉnh đồ về nhà, rồi các anh chị đến thực hiện, 2 cậu mê mẩn và xin “nhập cuộc”. Anh bất ngờ khi thấy cậu út mới lớp 1 đã có thể cầm máy khoan một cách chuyên nghiệp, còn cậu học trò lớp 6 Nam Khánh thì rành mạch cách hàn điện, chấm mối, nối đèn LED…

Các mô hình, sản phẩm được “biến hoá” khéo léo từ vật liệu tái chế, sẵn có, rẻ tiền... nhưng mang tính ứng dụng trong thực tiễn đời sống.

“Cuộc thi rất ý nghĩa, đây sẽ là điểm khởi đầu thuận lợi để các em học sinh nuôi dưỡng ước mơ, nâng cao ý chí phấn đấu học tập, hình thành kỹ năng tốt, giúp các em mạnh dạn, tự tin nghiên cứu khoa học. Tôi tin sau cuộc thi này, các em sẽ học hỏi nhiều hơn, ấp ủ nhiều hơn và muốn thực hiện tốt hơn để dự thi lần tới”, anh Lê Công Nhã phấn khởi.

Chị Nguyễn Hồng Nhi, mẹ em Hoàng Nam Khánh, cho biết: "Cuộc thi không chỉ khơi dậy tiềm năng sáng tạo cho các em học sinh, mà còn đậm tính nhân văn bởi khuyến khích các em tận dụng các sản phẩm được tái chế, sẵn có để “biến hoá” thành những vật dụng hữu ích, thân thiện môi trường…, giúp các em học mà chơi, chơi mà học".

Phó chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cà Mau Dương Thu Thuỷ cho biết, những năm qua, cuộc thi Sáng tạo thanh - thiếu niên, nhi đồng tỉnh Cà Mau là sân chơi bổ ích, trí tuệ và đã khơi dậy tiềm năng sáng tạo khoa học - kỹ thuật trong đời sống, học tập và phát huy tư duy trí sáng tạo; đồng thời, giúp các em học sinh trau dồi kiến thức, rèn luyện trí sáng tạo, xây dựng ước mơ trở thành nhà sáng chế trong tương lai"./.

Băng Thanh