Thứ hai, 16-11-26 10:06:07
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Ý nghĩa độc đáo của tục múa Lân ngày Tết

Báo Cà Mau Mỗi độ xuân về, giữa sắc mai vàng, câu đối đỏ, bánh tét xanh, tiếng trống Lân rộn ràng lại vang lên, báo hiệu một mùa Tết mới đã cận kề. Âm thanh “cắc tùng xen, cắc tùng xen” quen thuộc ấy không chỉ khuấy động không khí ngày xuân mà còn gắn liền với đời sống tinh thần của nhiều cộng đồng, đặc biệt là người Hoa.

Với họ, múa Lân không đơn thuần là một tiết mục biểu diễn mà còn mang ý nghĩa cầu chúc cát tường, chiêu tài nạp phúc, xua đuổi điều xui rủi, mở đầu cho một năm mới hanh thông.

Múa Lân cầu cát tường

Trong quan niệm dân gian của người Hoa, Lân là một trong tứ linh Long - Lân - Quy - Phượng, tượng trưng cho nhân ái, thái bình và thịnh vượng. So với các linh vật còn lại, Kỳ Lân mang đậm ý nghĩa cát tường và được xem là linh vật “khai sáng”, bởi sự xuất hiện của Lân thường gắn với những điềm lành, sự kiện trọng đại.

Con Lân và Ông Địa biểu diễn tiết mục múa chúc mừng tân xuân của đội Lân Quý Anh Đường (phường Bạc Liêu).

Theo truyền thuyết Trung Hoa, mỗi lần Kỳ Lân xuất thế là báo hiệu sự ra đời của bậc thánh nhân. Tương truyền, trước ngày Đức Khổng Tử chào đời, một con Kỳ Lân đã đến nhà nhả ra quyển sách ngọc, từ đó Khổng Tử còn được gọi là “Kỳ Lân Tử”. Những điển tích như “Kỳ Lân thổ ngọc thư” hay hình ảnh “Kỳ Lân tống tử” trong tranh Tết dân gian cũng bắt nguồn từ mong ước sinh con hiền tài, hiển đạt.

Dù mang hình dáng dữ dằn, đầu có sừng, mắt sáng, có thể bay trên trời, chạy dưới đất, đi trên nước và phun ra lửa, nhưng Kỳ Lân lại được xem là linh vật hiền lành, không gây hại. Chính vì thế, Lân còn được coi là biểu tượng của nhân nghĩa, bảo hộ và may mắn. Từ xa xưa, nhiều vùng ở Trung Quốc, nhất là khu vực Giang Nam, đã có tục dán hình Kỳ Lân trước cửa nhà mỗi dịp xuân về để cầu bình an.

Từ niềm tin ấy, tục múa Lân và rước Lân vào nhà trong ngày Tết hình thành và lan rộng. Người dân tin rằng, Lân đến nhà là mang theo tài lộc, thịnh vượng. Không chỉ trong dịp Tết, múa Lân còn xuất hiện trong các sự kiện quan trọng như khai trương, động thổ, khởi công xây dựng hay lễ hội lớn, với mong muốn mọi việc khởi đầu suôn sẻ.

Du khách thưởng thức màn múa Lân hái lộc đầu năm.

Đi liền với Lân là hình ảnh Ông Địa, nhân vật không thể thiếu trong các màn múa Lân truyền thống. Theo một điển tích dân gian, Kỳ Lân thuở ban đầu là con thú hung dữ, thường xuất hiện vào dịp Tết hoặc Rằm Trung thu để hại người. Phật Di Lặc đã hoá thân thành Ông Địa, tay cầm cỏ linh chi để thuần hoá Lân, khiến Lân từ loài thú ăn thịt trở nên hiền lành. Từ đó, mỗi độ xuân về, Ông Địa lại dẫn Lân xuống núi dạo chơi, mang niềm vui và điềm lành đến cho con người.

Chính vì vậy, hình ảnh Ông Địa với nụ cười hoan hỷ, chiếc quạt trên tay được xem là biểu tượng của hỷ lạc, xua tan điều không may. Tục treo bao lì xì, bó cải cho Lân “ăn” trong những ngày Tết cũng được cho là bắt nguồn từ tích Kỳ Lân ăn cỏ, mang ý nghĩa cầu tài, cầu lộc.

Trống Lân - “linh hồn” tạo nên nhịp điệu và khí thế của các đoàn Lân.

Công phu luyện tập, giá trị bảo tồn múa Lân

Đằng sau những màn múa Lân rộn ràng, uyển chuyển là quá trình tập luyện vô cùng công phu. Để chuẩn bị cho mùa múa Lân Tết, các đội Lân thường phải tập luyện từ 3-4 tháng, với nhiều động tác phức tạp như Lân ăn dừa, Lân leo tre, Lân đi mai hoa thung… Trước đây, nhiều đội còn mang theo cây tre cao hàng chục mét để leo lên lấy bao lì xì treo trên các nhà lầu cao - một thử thách đòi hỏi sức bền, kỹ thuật và sự phối hợp nhuần nhuyễn.

Dù ngày nay một số tiết mục mạo hiểm như leo tre lấy tài không còn phổ biến, nhưng các bộ pháp truyền thống vẫn được gìn giữ, như Lân nhảy, Lân hý cầu, Lân ngủ hay múa Lân trên mai hoa thung. Múa Lân không phải là hoạt động tùy hứng mà được phân định rõ ràng thành nhiều bài bản khác nhau, mỗi bài mang một ý nghĩa riêng.

Màn múa Lân khai trương cửa hàng thời trang tại Siêu thị Vincom Bạc Liêu.

Chẳng hạn, một con Lân tung hoành với bộ pháp theo hình chữ Đinh, chữ Bát là bài độc chiếm ngao đầu, thể hiện khát vọng vươn lên, đỗ đạt. Hai con Lân cùng múa là bài song hỷ, biểu trưng cho niềm vui nhân đôi, tình nghĩa vợ chồng bền chặt. Ba con Lân tượng trưng cho tam tinh Phúc - Lộc - Thọ, hoặc tam anh kết nghĩa, còn bốn con là tứ quý, năm con là ngũ phúc… Tùy quan niệm và mong ước, gia chủ sẽ chọn số lượng Lân phù hợp.

Nói đến múa Lân không thể không nhắc đến tiếng trống Lân, được xem là linh hồn của cả đội múa. Người đánh trống đóng vai trò như “nhạc trưởng”, điều khiển từng nhịp múa, lúc dồn dập, sôi nổi, lúc chậm rãi, khoan thai. Tiếng trống không chỉ dẫn dắt động tác mà còn truyền cảm xúc, tạo sự hưng phấn cho người múa. Ngược lại, những động tác mạnh mẽ, uy dũng của Lân cũng kích thích người đánh trống sáng tạo, biến hoá nhịp trống thêm sinh động.

Có thể nói, trong bối cảnh đời sống hiện đại, khi tiếng pháo không còn vang lên mỗi dịp xuân về, múa Lân đã và đang góp phần tạo nên sắc xuân rộn ràng, giàu bản sắc. Việc bảo tồn, phát huy loại hình nghệ thuật dân gian này không chỉ giữ gìn giá trị văn hoá truyền thống mà còn làm phong phú thêm đời sống tinh thần của cộng đồng trong mỗi mùa Tết đến, xuân về.

Lâm Hỷ

THÔNG BÁO

Rà soát công tác chấm ảnh Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026

Sáng 13/11, Ban Tổ chức Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026 tổ chức cuộc họp với Ban Giám khảo nhằm rà soát hồ sơ và thống nhất quy trình chấm ảnh dự thi.

7 giọng ca xuất sắc vào Chung kết xếp hạng “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 12/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, đêm thi thứ hai vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026” diễn ra sôi nổi, khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc. Qua hai đêm tranh tài, Ban Tổ chức đã lựa chọn 7 thí sinh xuất sắc nhất bước vào Vòng Chung kết xếp hạng và trao giải.

Người trẻ và niềm đam mê nhạc cụ dân tộc

Dù âm nhạc đương đại và xu hướng giải trí trên nền tảng số ngày càng chiếm ưu thế, nhưng tiếng đàn kìm, đàn tranh, guitar phím lõm hay những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer vẫn có sức sống riêng trong đời sống văn hoá Cà Mau.

Gần 6.800 vận động viên sẵn sàng chinh phục giải Marathon Cà Mau 2026

Trong hai ngày 14 và 15/11, Giải chạy Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam với chủ đề “Điểm hẹn Cà Mau” sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau (đường Lê Duẩn, phường An Xuyên).

Khai mạc vòng Chung kết “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 11/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026”. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng CTV và phát trên các nền tảng số của đơn vị.

Khóm Công Điền rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết

Chiều 11/11, đồng chí Lâm Văn Bi, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, đã đến tham dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 cùng bà con Nhân dân Khóm Công Điền (phường Vĩnh Trạch).

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I - năm 2026: 18 thí sinh tranh tài vòng Chung kết

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026, do Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau tổ chức, là sân chơi âm nhạc hấp dẫn, thu hút 140 thí sinh đến từ các địa phương, đơn vị trong tỉnh tham gia. Qua vòng tuyển chọn, 74 thí sinh xuất sắc bước vào vòng Bán kết với 4 buổi thi diễn sôi nổi. Sau 4 buổi thi diễn Bán kết, 18 thí sinh xuất sắc được chọn bước vào Chung kết.

Hơn 700 học sinh trải nghiệm di sản văn hoá Cà Mau

Chiều 11/11, Bảo tàng tỉnh Cà Mau phối hợp với Phòng Văn hoá - Xã hội phường Bạc Liêu và Trường THPT Chuyên Bạc Liêu tổ chức chương trình trải nghiệm di sản với chủ đề “Cà Mau - Hội tụ sắc màu văn hoá phương Nam” cho hơn 700 học sinh trên địa bàn.

Sôi nổi cuộc thi nâng cao năng lực Ban vận động ấp xây dựng đời sống văn hoá

Sáng 11/11, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau phối hợp UBND xã Phước Long tổ chức Cuộc thi Nâng cao năng lực các thành viên Ban vận động ấp trong thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”.