Thứ năm, 2-7-26 20:32:30
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

ដំណើរជីវិតតាមរយៈខ្សែអំបោះក្រហម

Báo Cà Mau ក្នុងជំនឿរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ ពិធីចងដៃខ្សែអំបោះមិនមែនគ្រាន់តែជាទំនៀមទម្លាប់នោះទេ វាជា "ខ្សែកំណត់វាសនា" ដែលរួមដំណើរការជាមួយមនុស្សម្នាក់ៗលើជីវិតរស់នៅរបស់រៀងខ្លួន។ ចាប់តាំងពីសម្លេងយំដំបូងនៅពេលកើតរហូតដល់បាត់បង់ជីវិត រាល់ដំណើរការសំខាន់ៗក្នុងការស់នៅរបស់ជនរួមជាតិ Khmer ត្រូវបានសម្គាល់ និងការពារដោយខ្សែក្រហមដ៏ពិសិដ្ឋនេះឯង។

"វត្ថុការពារខ្លួន" ក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃជីវិត

ដំណើរជីវិតរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer ចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងខ្សែអំបោះក្រហមចាប់ខ្លួនទើបតែប្រសូត្រចេញ និងធំដឹងក្តី។ មនុស្សចាស់ៗចងដៃខ្សែអំបោះសម្រាប់ទារកទើបនឹងកើតសម្រាប់ជាវត្ថុការពារ ដើម្បីបណ្តេញវិញ្ញាណអាក្រក់ទាំងពួង និងបួងសួងសូមឱ្យទារកមានសុខភាពល្អ និងឆាប់ធំធាត់។

ជំនាញ និងភាពស្មោះត្រង់របស់អ្នកដែលធ្វើពិធីកិច្ចផ្សេងៗត្រូវបានបង្កប់ក្នុងសរសៃខ្សែអំបោះក្រហម ដោយបង្ហាញពីបំណងប្រាថ្នាសម្រាប់សុខភាព សំណាងល្អ និងសន្តិភាពសម្រាប់អ្នកទទួល។

នៅពេលដែលពួកគេធំដឹងក្តី ខ្សែអំបោះក្រហមនៅតែបន្តមានវត្តមាននៅក្នុងពិធីសំខាន់ៗរបស់ខ្លួន។ សម្រាប់យុវវ័យជាកូន ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ពិសិដ្ឋបំផុតគឺពិធីបំបួសនាគក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។ ជាមួយផ្សែងធូបដ៏ឱឡារិកក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ឬក៏បុណ្យចូលព្រះវស្សា ខ្សែអំបោះក្រហមត្រូវបានចងដៃនាគ (អ្នកសាងផ្នួស) ជាការរំលឹកពីភាពកត្តញ្ញូ និងការបន្តរក្សាតម្លៃខាងវិញ្ញាណ ព្រមទាំងការប្រោសព្រំរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍចរិតលក្ខណៈផ្ទាល់ខ្លួន។

ពង្រឹងចំណងនៃក្តីស្រឡាញ់ និងភាពជាដៃគូរហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃជីវិត

ចាកចេញពីវត្តអារាម ត្រលប់ទៅជីវិតលោកិយវិញ ជំហានបន្ទាប់ក្នុងជីវិតគឺការកសាងសង្គមគ្រួសារ។ ក្នុងពិធីមង្គលការបែបប្រពៃណី Khmer ខ្សែអំបោះបានក្លាយជាផ្នែកមួយដែលមិនអាចខ្វះបាននៃការពង្រឹងចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍។ កូនក្រមុំ និងកូនកំលោះ ក្នុងសម្លៀកបំពាក់ដ៏រស់រវើករបស់ខ្លួន រួមគ្នាដើម្បីឱ្យឪពុកម្តាយ និងសាច់ញាតិចងដៃដោយខ្សែអំបោះក្រហម។ នោះគឺជាសច្ចាប្រណិធាននៃភាពស្មោះត្រង់ ដោយបង្រួបបង្រួមមនុស្សចម្លែកពីរនាក់ឱ្យក្លាយជាគ្រួសារដ៏ពេញលេញ និងសុភមង្គលជាទីបំផុត។

សម្រាប់កុលបុត្រអ្នកសាងផ្នួស ឬហៅថានាគដែលត្រូវានចងដៃដោយខ្សែអំបោះ តំណាងឱ្យភាពថ្លៃថ្នូរនៃការបន្តជំនាន់ និងការអភិរក្សតម្លៃខាងវិញ្ញាណដ៏សំខាន់ក្នុងជីវិតវប្បធម៌ Khmer។

មិនត្រឹមតែអមដោយសេចក្តីរីករាយនោះទេ ខ្សែអំបោះក្រហមក៏បម្រើជាយុថ្កាខាងវិញ្ញាណក្នុងអំឡុងពេលនៃភាពទន់ខ្សោយ ឬការជួបគ្រោះអាក្រក់កើតឡើងផងដែរ។ នៅពេលកើតមានជំងឺ ឬប្រឈមមុខនឹងសំណាងអាក្រក់ផ្សេងៗ បងប្អូន Khmer ក៏ប្រារព្ធពិធីបក់ព្រលឹង (រំដោះគ្រោះ)​។ ពិធីនេះ ខ្សែអំបោះក្រហមមានតួនាទីជា "អ្នកថែរក្សាវិញ្ញាណ" ដែលភ្ជាប់រាងកាយ និងព្រលឹង ដោយអធិស្ឋានសុំការជាសះស្បើយរបស់អ្នកជំងឺ និងការរម្ងាប់វិញ្ញាណឱ្យប្រសើរឡើងវិញទៀតផង។

អស់មួយជីវិតរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer ខ្សែអំបោះក្រហមគឺជាសាក្សីនៃដំណើរឆាកជីវិតរបស់ខ្លួន។ វាមិនត្រឹមតែបង្កប់នូវតម្លៃស្នូល៖ សុវត្ថិភាព សុខភាពពេញបរិបូណ៌ និងសុភមង្គលប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជា "ខ្សែអំបោះវប្បធម៌" ដ៏ពិសិដ្ឋផងដែរ ដើម្បីការថែរក្សាអត្តសញ្ញាណជនជាតិពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ទៀតផង៕

Đờ Ni - Danh Điệp

ដំណើរជីវិតតាមរយៈខ្សែអំបោះក្រហម

ក្នុងជំនឿរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ ពិធីចងដៃខ្សែអំបោះមិនមែនគ្រាន់តែជាទំនៀមទម្លាប់នោះទេ វាជា "ខ្សែកំណត់វាសនា" ដែលរួមដំណើរការជាមួយមនុស្សម្នាក់ៗលើជីវិតរស់នៅរបស់រៀងខ្លួន។ ចាប់តាំងពីសម្លេងយំដំបូងនៅពេលកើតរហូតដល់បាត់បង់ជីវិត រាល់ដំណើរការសំខាន់ៗក្នុងការស់នៅរបស់ជនរួមជាតិ Khmer ត្រូវបានសម្គាល់ និងការពារដោយខ្សែក្រហមដ៏ពិសិដ្ឋនេះឯង។

ទំនៀមគោរពបូជា Ông Bổn របស់ជនជាតិ Hoa

ទំនៀមគោរពបូជា Ông Bổn របស់បងប្អូនជនជាតិ Hoa មានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ ហើយ ដែលមានប្រវត្តិផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងការខិតខំប្រឹងប្រែងកាប់ឆ្កាព្រៃឈើ និងតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិ Hoa នៅតំបន់ Nam Bộ បានក្លាយជាលក្ខណៈវប្បធម៌ដ៏ពិសេសប្រចាំតំបន់ផងដែរ។

ពេលដែលសិល្បៈក្លាយជាស្ពានតភ្ជាប់

នៅក្នុងលំហូរនៃការអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ សិល្បៈមិនត្រឹមតែជាកន្លែងសម្រាប់ចិញ្ចឹមបំប៉នខាងអារម្មណ៍ និងថែរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាស្ពានតភ្ជាប់ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់នាំមកនូវគោលការណ៍ណែនាំ និងគោលនយោបាយរបស់បក្ស ព្រមទាំងក្រឹត្យច្បាប់របស់រដ្ឋឱ្យកាន់តែចូលជិតប្រជាជន។ បណ្តាសិល្បករ Khmer ដែលជាសមាជិកបក្សគ្រប់រូបសុទ្ធសឹងជាអ្នករក្សាព្រលឹងវប្បធម៌ជាតិ និងជាអ្នកឃោសនាផ្សព្វផ្សាយនៅលើរណសិរ្សមនោគមវិជ្ជា និងវប្បធម៌ផងដែរ។

ទំនៀមសែនថ្វាយ និងដាំដើមទទឹមរបស់ជនជាតិ Hoa

ក្នុងវប្បធម៌ Hoa ដើមទទឹមតំណាងឱ្យសំណាងល្អ ជីជាតិ និងសុភមង្គល។ នេះជាមូលហេតុដែលគ្រួសារ Hoa ភាគច្រើនដាំដើមទទឹមនៅតាមមុខផ្ទះរបស់ខ្លួន ហើយមែកទទឹមច្រើនតែត្រូវបានរួមបញ្ចូលនៅក្នុងគ្រឿងបូជា ឬនំរាងទទឹមត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបង្ហាញពីសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ពួកគេ ព្រមទាំងបួងសួងប្រាថ្នាក្តីសុខ និងសុភមង្គល។

បណ្តុះពូជខាងសិល្បៈ Khmer នៅតំបន់ដាច់ស្រយាល

អស់រយៈកាលជាង ១១ ឆ្នាំចាប់តាំងពីខ្លួនបានធ្វើជាកូនប្រសារនៅ Cà Mau អ្នកគ្រូ Thạch Thị Sô Phi មានដើមកំណើតនៅខេត្ត Trà Vinh (ចាស់) នៅតែរក្សាចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួនចំពោះសិល្បៈប្រពៃណី Khmer។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាសាកលវិទ្យាល័យ Cần Thơ អ្នកគ្រូបាននាំយកចំណេះដឹង និងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះវប្បធម៌ជនជាតិរបស់ខ្លួនមកផ្ទះស្វាមី រួមចំណែកដល់ការពង្រឹងជីវិតខាងវិញ្ញាណសម្រាប់បងប្អូនប្រជាជនក្នុងតំបន់ផងដែរ។

ចង្ក្រានអុស ស្លាកស្នាមនៃវប្បធម៌ Khmer

ចង្ក្រានអុស ជាឧបករសម្រាប់ចម្អិនរាល់មុខម្ហូបផ្សេងៗតាមបែបប្រពៃណីរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer នៅទូទាំងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង។ នេះមិនត្រឹមសម្រាប់បម្រើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ ប្រភេទចង្ក្រាន្តនេះថែមទាំងបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីសកម្មភាពនៃការរស់នៅរបស់បងប្អូនប្រជាជនតាមបែបលក្ខណៈធម្មជាតិនៃតំបន់ព្រែកទន្លេទៀតផង ផ្តើមពីនោះក៏រក្សាតម្លៃវប្បធម៌ដ៏យូរអង្វែងរបស់សហគមន៍ Khmer Nam Bộ ផងដែរ។

ផ្ការាំង ជាប្រភេទផ្កាដ៏បរិសុទ្ធក្នុងសំណាក់ព្រះពុទ្ធសាសនា

អមជាមួយសូរសព្ទសម្លេងព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ និងគងស្គរដ៏រងំ និងក្លិនផ្សែងធូបដ៏ក្រអូបបានជ្រាបចូលក្នុងបរិយាកាសយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងវត្តអារាម Khmer។ មនុស្សជាច្រើនប្រាកដជាធ្លាប់បានឈប់នៅចំពោះមុខដើមផ្កាមួយដើមដ៏ពិសេស។ ដើមផ្កានេះ គឺផ្កាមិនរីកចេញពីមែកដូចដើមផ្កាធម្មតានោះទេ វាបែជារីកចេញពីដើមទៅវិញ។ នោះគឺដើមផ្ការាំង - ប្រវត្តិនៃប្រភេទផ្កានេះ មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងជីវិតវប្បធម៌ និងស្មារតីរបស់ជនរួមជាតិ Khmer ព្រមទាំងពោរពេញទៅដោយទស្សនវិជ្ជានៃព្រះពុទ្ធសាសនា។

នំបញ្ចុកទឹកសម្ល រសក្លិនរបស់ Khmer

នៅពេលរំលឹកអំពីម្ហូប Khmer Nam Bộ មនុស្សជាច្រើននឹងគិតភ្លាមដល់ប្រហុក អំបុក ឬបណ្តាមុខម្ហូបដែលទាក់ទងជាមួយពិធីបុណ្យប្រពៃណី។ ក្នុងនោះ នំបញ្ចុកទឹកសម្លត្រូវបានចាត់ទុក ជាម្ហូបមួយក្នុងចំណោមម្ហូបដ៏ឆ្នើមបំផុត ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីចំណេះដឹងខាងធ្វើម្ហូប របៀបរស់នៅ និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ប្រជាជន Khmer នៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ។

ញាំស្តៅមុខម្ហូបសាមញ្ញបែបជនបទ

ស្តៅគឺជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលធ្លាប់ស្គាល់នៅតាមតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ ជាពិសេសនៅតាមភូមិស្រុក Khmer ច្រើន។ ហើយវាមិនត្រឹមតែជាប់ទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងជីវិតរស់នៅរបស់ប្រជាជនប៉ុណ្ណោះទេ ដើមស្តៅ ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តរូបនៃធម្មជាតិបែបជនបទ មួយប្រភេទ រួមទាំងមានភាពធន់នៃតំបន់ Nam Bộ ទៀតផង។

សម្លត្រីងៀត ការរួមបញ្ចូលរវាងវប្បធម៌ Kinh - Khmer

តំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គ គឺជាតំបន់រស់នៅរួមគ្នាដ៏យូរអង្វែងរវាងបណ្តាជនជាតិជាបងប្អូនទាំង ៣ រួមមាន Kinh - Khmer - Hoa។ អាស្រ័យការលាយឡំគ្នានេះបានបង្កើតវប្បធម៌មុខម្ហូបម្ហូបដ៏សម្បូរបែប ចម្រុះ និងប្លែកទៀតផង។ ប្រសិនបើសម្ល ជាមុខម្ហូនប្រពៃណីរបស់ជនរួមជាតិ Khmer នៅពេលដែលវាបានចូលមកក្នុងជីវភាពរបស់ប្រជាជន Kinh ក្នុនៅតាមតំបន់ដីសណ្តរទន្លមេគង្គ មុចម្ហូបនេះត្រូវបានសម្របខ្លួនយ៉ាងបត់បែនដើម្បីឱ្យសមស្របនឹងរសជាតិក្នុងស្រុក និងគ្រឿងផ្សំដែលមានស្រាប់នៅភូមិភាគ។