គយគន់សម្រស់វត្តកំពង់ជ្រៃ

វត្តកំពង់ជ្រៃ ឬហៅវត្ត (chùa Hang) ជាវត្ត Khmer ដ៏ល្បីឈ្មោះ មានទីតាំងស្ថិតនៅអនុសង្កាត់ លេខ៣ និគម Châu Thành ខេត្ត Trà Vinh។ វត្តនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ១៦៣៧ និងបានឆ្លងកាត់ ចៅអធិការអស់ចំនួន២២ជំនាន់ហើយដែរ។ ឆ្នាំ១៩៦៨ ឆ្នាំក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ (tết Mẫu Thân) វត្តក៏ត្រូវខូច ខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយគ្រាប់បែកនិងគ្រាប់កាំភ្លើង។ ឆ្នាំ១៩៧៧ ព្រះចៅអធិការ Thạch Suông ដែលជាចៅអធិការជំនាន់ទី២៣ បានចលនាសាងសង់វត្តឡើងវិញ។ តាំងពីពេលនោះមក តាមរយៈការជួសជុលជាច្រើនលើកច្រើនសារ វត្តក៏មានសភាពធំទូលាយស្អាតដូចសព្វថ្ងៃនេះឯង។

ព្រះវិហារស្ថិតនៅកណ្តាលនៃម្លប់ដើមគរគី និងមានសត្វស្លាបជាច្រើនប្រភេទបានចូលមកជ្រកកោន។

វត្តកំពង់ជ្រៃ ជាមណ្ឌលទេសចរណ៍គួរជាទីចំណាប់អារម្មណ៍ និងជាវត្តបេតិកភណ្ឌដ៏ល្បីល្បាញរបស់ខេត្ត Trà Vinh ផងដែរ។វត្តមិនត្រឹមតែមានសោភ័ណភាពដែលបង្ហាញតាមរយៈស្នាដៃខាងស្ថាបត្យកម្មពិសេសដាច់ដោយឡែកប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានភាពអស្ចារ្យក្រៃលែង ជាសួននៃជម្រកសត្វស្លាបទាំងឡាយ និងចម្លាក់សិល្បៈដ៏ល្អប្រណិតដែលរចនាដោយស្នាដៃយ៉ាងប៉ិនប្រសព្វរបស់ព្រះសង្ឃ និងសិប្បកររបស់វត្តជាអ្នកច្នៃប្រតិដ្ឋដ៏អស្ចារ្យផងដែរ។ 

វត្តកំពង់ជ្រៃ មានរោងជាងចម្លាក់ឈើដែលដំណើរការជិត៣០ឆ្នាំ។

យោងតាមសង្ឃដីការរបស់ព្រះចៅអធិការ Thạch Suông ដែលនិយមហៅវត្តកំពង់ជ្រៃ (chùa Hang) មានន័យថាវត្តល្អាងថ្ម ពីព្រោះខ្លោងទ្វារ ចូលវត្តមានឯកសណ្ធានមើលទៅដូចជារូងល្អាង៣ជាប់គ្នា។ ក្នុងនោះ ខ្លោងទ្វារ កណ្ដាលជាល្អាងធំ ចំណែកខ្លោងទ្វារចំហៀងជាល្អាងតូច២។ ខ្លោងទ្វារទាំងបីនេះ ត្រូវបានសាងសង់យ៉ាងរឹងមាំដោយជញ្ជាំងក្រាស់១២ម៉ែត្រ ទាក់ទាញអារម្មណ៍ សម្រាប់អ្នកកំពុងឈរត្រង់កណ្តាលខ្លោងទ្វារហាក់បីដូចជាក្នុងល្អាភ្នំថ្ម។

ខ្លោងទ្វារវត្តកំពង់ជ្រៃ ប្រៀបដូចជាល្អាងថ្ម ដោយមានប្រវែង១២ម៉ែត្រ។

បរិវេណវត្ត មានទំហំធំទូលាយប្រមាណជាង៧ហិចតា ព្រះវិហារត្រូវបានសាង សង់នៅលើខឿនដ៏ខ្ពស់ និងមានជំហានកាំជណ្តើរជាច្រើន ហើយត្រូវបានតុបតែងលម្អយ៉ាងប្រណិតអមដោយក្បាច់ចម្លាក់បុរាណព្រពៃណី Khmer ទៀតផង។ ខាងមុខព្រះវិហារ គឺជារូបសំណាកសត្វដែលតំណាងឱ្យឆ្នាំទាំង១២ និងរូបចម្លាក់សត្វពស់នាគ រាជមួយគូរដែលត្រូវបានតុបតែងមានឯកសណ្ធានដូចជាធ្នូ មើលទៅហាក់បីដូចជាសំពៅ។ ក្រៅពីនោះក៏មានរូបសំណាកទេវតានិងយក្សជិះលើខ្នងសត្វកណ្តុរគោ ខ្លា ទន្សាយ និងនាគ។ល។ ខាងមុខបន្ទប់ទទួលភ្ញៀវ និងសមណកុដិ គឺជាបង្គោលទង់ ខឿនខាងក្រោមមានចម្លាក់សត្វពស់នាគរាជ។ ចំណែកទាំងសង្ខាងថែមទាំងមានរូបកងចក្រទាំង១២កាំ ដែលតំណាងឱ្យបដិច្ចសមុប្បាទធម៌ទាំង១២។

រូបសំណាកសត្វដែលតំណាងឱ្យឆ្នាំទាំង១២ ត្រូវបានចម្លាក់និងតុបតែងជារាងធ្នូ ហើយថែមទាំងមានរូបនាគមួយគូរ រាង​កោងស្រដៀងនិងទូកសំពៅទៀតផង។

វត្តកំពង់ជ្រៃ មិនត្រឹមជាកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជាខាងជំនឿព្រះពុទ្ធសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាកន្លែងសិក្សាអប់រំសីលធម៌​ និងអភិរក្សវប្បធម៌ប្រពៃណី​របស់បងប្អូន ជនរួមជាតិ Khmer ទៀតផង។ វត្តមានសាលារៀនមួយដ៏ធំ និងមាន តូបតូចៗសង់ផុតពីដីចំនួន២០ខ្នងសម្រាប់ព្រះសង្ឃធ្វើវិបស្សនាកម្មដ្ឋាន។ ហើយក៏មានបងប្អូនប្រជាពុទ្ធបរិស័ទ Khmer ជាច្រើនក្នុងតំបន់បានអញ្ជើញមកធ្វើវិបស្សនាកម្មដ្ឋាននៅក្នុងវត្តរួមជាមួយព្រះសង្ឃផងដែរ។

ព្រះតេជគុណ Thạch Suông បន្តមានសង្ឃដីការា៖ "បើធៀបនឹងវត្ត Khmer ដទៃទៀតលើភូមិសាស្ត្រខេត្ត Trà Vinh វត្តកំពង់ជ្រៃ មិនមែនជាវត្តដ៏ធំជាងគេនោះទេ។ ភាពទាក់ទាញនៃវត្តនេះសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ជិតឆ្ងាយ គឺអាស្រ័យដោយសិប្បកម្មចម្លាក់គល់ឈើដែលបានាដំណើរការអស់រយៈកាលជាង៣០ឆ្នាំមកហើយ ជាមួយវណ្ណកម្មដ៏ល្បាញល្បីនេះ វត្តក៏មានឈ្មោះបោះសម្លេងលើទីផ្សារខាងវិចិត្រសិល្បៈ Việt Nam និងជាសួនជម្រកនៃសត្វស្លាបដែលត្រូវបានការពារយ៉ាងតឹងរឹង នៅជាប់ជាយដែនក្រុង Trà Vinh"។

បណ្តាតូបរូចៗនៅក្នុងវត្ត សម្រប់ពុទ្ធបរិស័ទធ្វើវិបស្សនាកម្មដ្ឋាន

អញ្ជើញមកទស្សនាវត្តកំពង់ជ្រៃ ភ្ញៀវទេសចរណ៍ និងមានឱកាសបានឃើញដោយផ្ទាល់ភ្នែកនូវសិប្បករ និងកម្មករចម្លាក់ដោយប្រើឧបករផ្សេងៗពីគ្នាធ្វើដោយដៃផ្ទាល់និងកែច្នៃដ៏ល្អប្រណិត ដែលផ្តើមពីគល់ឈើគ្រប់ប្រភេទ គ្រប់ទំហំ និងរាងរូប។ បណ្តាវណ្ណកម្មតូចធំជាច្រើន សុទ្ធតែប្រកបដោយលក្ខណៈផ្នែកខាងសិល្បៈសូនរូបតាមលក្ខណៈប្រពៃណីរបស់ជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ ផងដែរ៕

 Lâm Đươl