Chủ nhật, 18-10-26 08:39:38
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

ទិដ្ឋភាពវត្តសិរីមុនីសង្កែរ

Báo Cà Mau វត្តសិរីមុនីសង្កែ មានទីតាំងស្ថិតនៅផ្លូវជាតិលេខ៦០ នៃឃុំ Trường Khánh ស្រុក Long Phú ខេត្ត Sóc Trăng។ មកកាន់ឃុំ Trường Khánh យើងនឹងបានឃើញនូវស្ថាបត្យកម្មដែលមានព័ណ៌លឿងដ៏ត្រចះត្រចង់នៃសម្រស់វត្ត Khmer មួយដ៏ស្រស់ស្អាត នោះគឺវត្តសិរីមុនីសង្កែ (ហៅវត្តសង្កែ)។

ព្រះវិហាររំលេចដោយច្រើនព័ណ៌ មានទាំងបៃតង លឿង ក្រហម និងសលាយគ្នា។

វត្តសិរីមុនីសង្កែ មានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយស្ថាបត្យកម្មដំបូងរបស់វត្ត គឺសាងសង់ដោយឈើ ដំបូលប្រក់ស្លឹក។ តាមរយៈការជួសជុលជាច្រើនលើកច្រើនសា វត្តនេះក៏មានសោភ័ណភាពថ្មីដូចសព្វថ្ងៃ។ ក្រៅពីព្រះវិហារដែលត្រូវបានកសាងនៅលើទីទួលដ៏ខ្ពស់ ថែមទាំងមានបណ្តាសំណង់ផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដែលត្រូវបានសាងសង់ប្រកបដោយស្ថាបត្យ កម្ម Khmer មានដូចជា បណ្តាល័យ សមណៈកុដិ ឧបដ្ឋានសាលាសា ចេតិយជាដើម។ រាល់បណ្តាសមិទ្ធផលនានា ក៏ត្រូវបានរចនាយ៉ាងល្អប្រណិត ពោរពេញដោយលក្ខណៈវប្ប ធម៌ Khmer សុទ្ធសាត និងល្អអស្ចារ្យទៀតផង។

ព្រះវិហារត្រូវបានកសាងដោយដំបូល៣ជាន់​ មានកំពូលស្រួច ប្រក់ឥដ្ឋកាចា រំលេចដោយព័ណ៌គ្រប់ប្រភេទ បៃតង លឿង ក្រហម ស ចម្រុះគ្នា។ ខាងក្នុងព្រះវិហារ គឺជាផ្ទាំងគំនូរដែលព័ណ៌នាអំពីជីវប្រវត្តិរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងមានព្រះពុទ្ធបដិមាករជាច្រើនទៀតផង។ ​ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ប្រសិនបើយើងយកចិត្តទុកដាក់ឱ្យបានលម្អិតបន្តិច យើងនឹងបានឃើញថាបណ្តាស្ថាបត្យកម្មទាំងនេះមានការលាយឡំរវាងវប្បធម៌របស់ជនជាតិ Việt Nam និង Hoa ផងដែរចំពោះព្រះវិហារនៃវត្តសិរីមុនីសង្កែ។

សមណៈកុដិ និងឧបដ្ឋានសាលា។

សម្រាប់ឧបដ្ឋានសាលារបស់វត្តសង្កែវិញ ទើបតែត្រូវបានកែជួសជុលឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ដោយមានផ្ទាំងគំនូររបស់ស្តេចទ័ពមារជិះរាជរដ្ឋត្រៀមប្រយុទ្ធជាមួយព្រះពុទ្ធសក្យមុនី។ ចំណែកខាង​ក្នុង​សាលវិញ ក្រៅ​ពី​ព្រះពុទ្ធ​បដិមាករ ថែមទាំងមានរូបចម្លាក់​ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ចៅអធិការជំនាន់ដើមដែលមានស្នាព្រះហស្ថក្នុងការកសាងវត្តអារាម​ចំនួន៥​អង្គ​ព្រះអង្គដោយមានព័ណ៌លោមសមល្អយ៉ាងរស់រវើកទៀតដែរ។

វត្តសិរីមុនីសង្កែ ថែមទាំងមានសមណៈកុដិដ៏វិសេសវិសាលមួយខ្នងប្រកបដោយស្ថាបត្យកម្មនៃវីឡាបារាំង (Pháp) លាយឡំជាមួយស្ថា បត្យកម្មKhmer ទោះបីជាមានការប្រែព័ណ៌តមរដូវកាល និងគ្របដណ្តប់ដោយស្លែក៏ដោយ ក៏វានៅតែបញ្ចេញភាពស្រស់ស្អាតឆើតឆាយ។ យោងតាម​រយៈ​ក្បាច់​ចម្រុះផ្សេងៗ យើញ​អាច​មើល​ឃើញ​ច្បាស់​ថា​រចនាប័ទ្ម​ជនជាតិ​​ណា​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ខ្លួន ដូចជា៖ រូបចម្លាក់សត្វតោ ចេតិយនៃ​រចនាបថ Khmer។ តាមក្បាលសរ និងតាមបង្អួចនីមួយៗប្របដោយលក្ខណៈនៃស្ថាបត្យកម្មអឺរ៉ុប (châu Âu)... ប៉ុន្តែបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងទន់ភ្លន់ និងភាពចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងអស្ចារ្យ។ ប្រាកដណាស់ ស្ថាបត្យករដែលជាអ្នករចនាសំណង់សម្រាប់វត្តសិរីមុនីសង្កែនេះ ពិតជាមានការស្រឡាញ់ទាំងស្ថាបត្យកម្មបុរាណរបស់ជនជាតិបារាំង (Pháp) ផង និងស្ថាបត្យកម្មបុរាណ Khmer ផងដែរ ទើបអាចធ្វើទៅរួច។ 

ទាំងសង្ខាងផ្លូវចូលវត្តសិរីមុនីសង្កែ មានទាំងរូបចម្លាក់ទេពប្រណមទៀតផង។

ជាមួយនឹងភាពពិសេសនោះ វត្តសិរីមុនីសង្កែ ពិតជាសក្តិសមជាកន្លែងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ទាំងឡាយដែលមានឱកាសបានទៅទស្សនាស្រុកឡុងភូនិយាយដោយឡែក និងខេត្ត Sóc Trăng និយាយដោយឡែក៕

 

Lâm Đươl

អត្ថន័យ “បាយបិណ្ឌ” ក្នុងរដូវបុណ្យសែនដូនតា

ក្នុងរដូវបុណ្យសែនដូនតាដ៏ពិសិដ្ឋ ពិធីបោះបាយបិណ្ឌ ដែលអូសបន្លាយរយៈពេល ១៥ ថ្ងៃនៅតាមវត្តអារាម Khmer បានបង្កប់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅនូវស្មារតីមេត្តាធម៌នៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ និងកម្រងសីលធម៌ប្រពៃណីដ៏ល្អផូរផង់របស់ជនជាតិ Khmer។

ប្រតិបត្តិពិធីកិច្ចសាសនា ផ្សារភ្ជាប់សហគមន៍

នៅតាមបណ្តាវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ប្រជាពុទ្ធបរិស័ទ Khmer ទាំងឡាយតែងអញ្ជើញទៅវត្តដើម្បីបំពេញកិច្ចសាសនាជាប្រចាំ ៤ លើកក្នុងមួយខែ រួមមានថ្ងៃ៖ ៨ កើត, ១៥ កើត (ពេញបូណ៌មី), ៨ រោច និងថ្ងៃដាច់ខែតាមចន្ទគតិ។

បេតិកភណ្ឌសាស្ត្រាស្លឹករឹត

សាស្ត្រាស្លឹករឹត គឺជាបេតិកភណ្ឌឯកសារដ៏វិសេសវិសាល ដែលរក្សាទុកនូវវប្បធម៌របស់ជនរួមជាតិ Khmer។

អត្ថន័យនៃការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងសត្វមករ និងនាគ

ក្នុងសិល្បៈស្ថាបត្យកម្មវត្តអារាម Khmer Nam Bộ បណ្តារូបសត្វដ៏ពិសិដ្ឋ និងក្បូរក្បាច់រចនាចម្លាក់ តុបតែង បានបង្កប់នូវតម្លៃវប្បធម៌ ជំនឿសាសនាយ៉ាងជ្រាលជ្រៅរបស់ជនរួមជាតិ Khmer។ ក្នុងនោះ តាមបណ្តោយកន្ត្រាក់ជណ្តើរ ដំបូលកោង ឬជើងសសរ ភាគច្រើនតែងតែតុបតែងរូបសត្វមករ រួមផ្សំជាមួយពស់នាគរាជជាប្រចាំ។

លក្ខណៈវប្បធម៌ពេញដោយក្តីករុណា

សម្រាប់ប្រជាជន Khmer គ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃជីវិតសហគមន៍ ចាប់ពីពិធីកិច្ចសាសនាដ៏ឧឡារិករហូតដល់សកម្មភាពជាប្រចាំថ្ងៃ គឺមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយវត្តអារាម។ ទំនាក់ទំនងដ៏ជ្រាលជ្រៅនេះបានបង្កឱ្យមានវប្បធម៌ប្រពៃណីនៃសេចក្តីករុណាយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ៖ "ការធ្វើទាន" (ការធ្វើវេនចង្ហាន់ប្រគេនព្រះសង្ឃតាមវត្តអារាម)។

ទីតាំងបុរាណនៅកណ្តាលទីក្រុង

ដោយមានទីតាំងស្ថិតនៅតាមបណ្តោយប្រឡាយ Bạc Liêu - Cà Mau នៃភូមិសាស្ត្រសង្កាត់ Bạc Liêu វត្តបុរាណ Phước Đức (ឬហៅថាវត្ត Bang) ជាបេតិកភណ្ឌផ្នែលខាងស្ថាបត្យកម្មបុរាណ និងសិល្បៈដ៏យូរអង្វែងរបស់សហគមន៍ Hoa ដ៏ស្រស់ស្អាត និងអស្ចារ្យខ្លាំងណាស់។

សាយភាយនៃស្មារតីកត្តញ្ញូ និងក្ដីស្រឡាញ់

ក្នុងបរិយាកាសដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នៃខែ ៧ តាមច័ន្ទគតិ វត្តអារាមខាងឧត្តរនិកាយទូទាំងខេត្ត Cà Mau បានរៀបចំពិធីបុណ្យ Vu Lan យ៉ាងឱឡារិកដើម្បីជាការតបស្នគុណរបស់កូនចៅចំពោះឪពុកម្តាយ។ ផ្តើមពីពិធីកិច្ចនៃព្រះពុទ្ធសាសនា បុណ្យ Vu Lan បានក្លាយជាប្រពៃណីវប្បធម៌ដ៏ស្រស់ស្អាត ដោយរំលឹកដល់មនុស្សគ្រប់គ្នាឱ្យសម្តែងអំពីកត្តញ្ញូរបស់ខ្លួនចំពោះកូនបុព្វការីជន មានមាតាបិតាជាដើម។

កន្លែងអភិរក្សប្រភពចំណេះដឹង និងវប្បធម៌ Khmer

ក្នុងបរិវេណវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយ Khmer ក្រៅពីព្រះវិហារដ៏ជាទីខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែង មានស្ថាបត្យកម្មមួយទៀតដែលមានផ្ទៃដីទំហំតូច ប៉ុន្តែមានលក្ខណៈពិសេស នោះគឺហោត្រ័យ ឬហៅថា បណ្ណាល័យ។ នរះមិនត្រឹមជាទីកន្លែងសម្រាប់តម្កល់គម្ពីរព្រះវិន័យ ធម៌ប៉ុណ្ណោះទេ បណ្ណាល័យតម្កល់គម្ពីរបានចាត់ទុកជា “ព្រលឹង” សម្រាប់រក្សាប្រភពចំណេះដឹង ស្មារតីនិងវប្បធម៌របស់សហគមន៍ទាំងមូលទៀតផង។

ចំណុចលេចធ្លោនៃវត្តអារាម Khmer

បង្គោលទង់សាសនានៅតាមទីធ្លានៃវត្តអារាម Khmer Nam Bộ មិនត្រឹមតែជាចំណុចលេចធ្លោផ្នែកខាងស្ថាបត្យកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជានិមិត្តរូបខាងវិញ្ញាណដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ប្រជាជន Khmer ទៀតផង។

ទីលានកំសាន្តក្រោមដំបូលវត្ត

សម្រាប់កុមារ Khmer នៅឃុំ Hồ Thị Kỷ រដូវវិស្សមកាលឆ្នាំនេះអាចនិយាយបានថា ជារដូវកាលមួយដែលគួរឱ្យចងចាំនៅរាល់បណ្តារូបភាពដ៏ស្រស់ស្អាតមួយ - ការចងចាំនៃទីលានកំសាន្តសប្បាយក្រោមដំបូលវត្តអារាម ជាកន្លែងដែលសំណើចលាយឡំជាមួយចំណេះដឹង សេចក្តីស្រឡាញ់ និងការចែករំលែកនៅពេលរសៀលដ៏ស្ងប់ស្ងាត់មួយផងដែរ។