បង្គោលទង់សាសនានៅតាមទីធ្លានៃវត្តអារាម Khmer Nam Bộ មិនត្រឹមតែជាចំណុចលេចធ្លោផ្នែកខាងស្ថាបត្យកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជានិមិត្តរូបខាងវិញ្ញាណដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ប្រជាជន Khmer ទៀតផង។
នៅគល់បង្គោលទង់ ធម្មតាតែងមានចម្លាក់រូបសត្វកំណាន់ៗយោងតាមទេវកថាក្នុងនោះមានសត្វពស់នាគរាជ ឬសត្វតោជាដើម បង្កើតបានភាពស្រស់ស្អាតដល់វត្តទៀតផង។
រាល់វត្តអារាម Khmer នីមួយៗមានការរចនាបង្គោលទង់ខុសៗគ្នា ដែលបង្ហាញពីសិល្បៈដ៏សម្បូរបែបរបស់សិប្បករជាមួយនឹងព័ត៌មានលម្អិតដ៏ប្រណិតបំផុតនៅផ្នែកខាងលើនៃសសរ។ ហើយវត្តខ្លះទៀតមានកំពូលនៃបង្គោលសាសនាដែលមានរាងដូចឡង់ ដែលលាតសន្ធឹងខ្ពស់ដើម្បីផ្តល់ទីជម្រក។ វត្តខ្លះទៀតពណ៌នាអំពីសត្វស្លាបទេវកថាដ៏ប្រណិត និងឆើតឆាយ តួយ៉ាងដូចជាសត្វហង្សជាដើម ដែលហាក់ដូចជាហើរឆ្លងកាត់វេហាស៍ ឬគ្រាន់តែជាផ្កាឈូកដ៏បរិសុទ្ធ និងស្ងប់ស្ងាត់ក៏មាន។
ផ្ទុយពីផ្នែកខាងលើដ៏អស្ចារ្យ ចំណែកនៃបង្គោលទង់សាសនាធម្មតាមានក្បូរក្បាច់រចនាដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ផងដែរ។ ចំណែកផ្នែកខាងក្រោមវិញមានរូបចម្លាក់សត្វដ៏កំណាន់ៗ ដូចជា៖ ពស់ នាគ សត្វតោ ដែលបម្រើទាំងការគាំទ្រដ៏រឹងមាំ និងជានិមិត្តរូបនៃការការពារ និងការការពារភាពឧឡារិករបស់វត្តអារាមផងដែរ។
ទោះបីជាមានការរចនាខុសៗគ្នាក៏ដោយ បង្គោលទង់សាសនានៅតាមវត្តអារាមផ្សេងៗមានអត្ថន័យរួមតែមួយ៖ វាគឺជា "សំព័ន្ធមិត្តលោកធាតុ" ដែលភ្ជាប់ពិភពមនុស្ស និងពន្លឺព្រះពុទ្ធសាសនា។ ជាពិសេស កំពូលបង្គោលទង់មានទីតាំងពីរសម្រាប់ដាក់ទង់ជាតិ និងទង់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជានិមិត្តរូបនៃចំណងជិតស្និទ្ធរវាងព្រះពុទ្ធសាសនា និងប្រជាជាតិ។
វត្តអារាម Khmer ភាគច្រើនសុទ្ធតែមានបង្គោលទង់នៅពីមុខព្រះវិហារ ឬចំកណ្តាលទីធ្លារវត្ត។
បង្គោលទង់សាសនាក៏ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងភាពឧឡារិកនៃសកម្មភាពសាសនាផងដែរ។ មុនពេលប្រារព្ធពិធីព្រះពុទ្ធសាសនានៅក្នុងវត្តអារាម ជាពិសេសពិធីបុណ្យកឋិនទាន ព្រះសង្ឃ និងពុទ្ធបរិស័ទតែងនាំគ្នាធ្វើពិធីគោរពទង់សាសនាយ៉ាងឧឡារិកផងដែរ។ មានតែពេលដែលទង់ជាតិ និងទង់សាសនាកំពុងបក់រវិចនៅលើបង្គោលប៉ុណ្ណោះ ទើបពិធីកិច្ចសាសនាអាចចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការបាន។
សម្រាប់ប្រជាជន Khmer បង្គោលទង់សាសនា គឺជាស្នាដៃសិល្បៈដែលបង្ហាញពីទេពកោសល្យនៃស្ថាបត្យកម្ម និងការគោរពចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ជានិមិត្តរូបនៃមោទនភាពនៅក្នុងទេសភាពវប្បធម៌ Khmer Nam Bộ៕
Đờ Ni - Danh Điệp

Truyền hình



Xem thêm bình luận