Thứ sáu, 3-4-26 16:53:33
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

វត្ត Khmer: “សារមន្ទីររស់” នៅកណ្តាលភូមិស្រុក

Báo Cà Mau សម្រាប់តំបន់ភោគផលដូចជាខេត្ត Cà Mau បណ្តាវត្ត Khmer ទាំងឡាយ មិនត្រឹមតែជាសំណង់សាសនាដ៏សក្តិសិទ្ធប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជា "សារមន្ទីររស់" ដ៏វិសេសវិសាល និងជាកន្លែងអភិរក្ស និងពង្រីកនូវព្រលឹងនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌សម្រាប់បញ្ញវន្តគ្រាប់ជំនាន់ទៀតផង។

វត្ត Khmer គឺជាបេះដូងវប្បធម៌នៃភូមិស្រុកនីមួយៗ។ តាំងពីព្រះវិហារដ៏ស្កឹមស្កៃ រហូតដល់ឧបដ្ឋានសាលាយ៉ាងស្អាតស្អំសុទ្ធសឹងជាវណ្ណកម្មសិល្បៈប្រមូលផ្តុំផ្នែកខាងស្ថាបត្យកម្មទៀតផង។

មិនដូចសារមន្ទីរដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ដែលមានវត្ថុបុរាណតាំងក្នុងទូកញ្ចក់នោះទេ វត្ត Khmer គឺជាបេះដូងវប្បធម៌នៃភូមិស្រុកនីមួយៗ។ រាល់សំណង់ទាំងអស់ តាំងពីព្រះវិហារដ៏ស្កឹមស្កៃ ឧបដ្ឋានសាលាដ៏ស្អាតស្អំរហូតដល់ចេតិយបុរាណ។ល។ គឺសុទ្ធតែជាវណ្ណកម្មផ្នែកខាងសិល្បៈ និងរចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មចម្លាក់ ព្រមទាំងវិចិត្រសិល្បៈដ៏ល្អឯកដែលតែងបានថែរក្សាពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់។

កន្លែងបណ្តុះភាសា និងសីលធម៌

ប្រសិនបើស្ថាបត្យកម្មជាផ្នែកមួយនៃ “រូបរាង” ដែលមើលឃើញនោះគឺភាសា និងអក្សរសាស្ត្រគឺជាផ្នែកនៃ “ព្រលឹង” ដ៏រស់រវើកសម្រាប់ផ្នែកខាងសារមន្ទីរដ៏ពិសេស។

បណ្តាថ្នាក់រៀនបែបនេះ មិនត្រឹមបង្រៀនខាងអក្សរសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ​ថែមទាំងបានបង្រៀនប្អូនៗខាងសីលធម៌ និងភាពកត្តញ្ញូ ព្រមទាំងការសាមគ្គី និងការរស់នៅយ៉ាងមានរបៀបរៀបរយទៀតផង។

ចំពោះជនរួមជាតិ Khmer វត្តអារាមគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រជុំជីវភាពវប្បធម៌សហគមន៍។ ដូច្នេះហើយទើបរាល់សកម្មភាពវប្បធម៌របស់ជនជាតិ Khmer សុទ្ធតែត្រូវបានប្រព្រឹត្តឡើងនៅក្នុងវត្ត។

គិតគូរពីបញ្ហានេះ ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ Tăng Sa Vong ចៅអធិការវត្ត បុប្ផារាម ខ្វែងបបែលខាងជើង (Cái Giá Chót) ឃុំ Hưng Hội តែងមានព្រះទ័យគិតថា៖ "ក្រៅពីការគិតគូរកសាងវត្តអារាម ប្រសិនបើយើងជួយកូនចៅខ្មែរឱ្យរៀនសូត្រចេះដឹង ក្លាយជាមនុស្សមានប្រយោជន៍ក៏ជាកិត្តិយសសម្រាប់ជនជាតិយើងផងដែរ"។ គំនិតនេះបានបង្ហាញជាក់ច្បាស់ពីចក្ខុវិស័យដ៏ជ្រាលជ្រៅសម្រាប់ខាងការអភិរក្សវប្បធម៌ផ្តើមពីឫសគល់ ហើយវាក៏ជាការវិនិយោគសម្រាប់អនាគតរបស់កូន Khmer គ្រប់េះជំនាន់ផងដែរ។

មជ្ឈមណ្ឌលនៃជីវភាពវប្បធម៌សហគមន៍

វត្តអារាមមិនត្រឹមតែរក្សាទុកនូវស្លាកស្នាមនៃអតីតកាលប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាកន្លែងដែលបច្ចុប្បន្នកាលប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងរស់រវើកទៀតផង។ រាល់សកម្មភាពសហគមន៍ តាំងពីពិធីបុណ្យប្រពៃណី តន្ត្រីបុរាណជាតិរហូតដល់ការជួបជុំរបស់ប្រជាជនសុទ្ធតែត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅក្នុងវត្ត។ អាស្រ័យបរិយាកាសនេះហើយដែលបង្កើតជាខ្សែសង្វាក់សូន្យ រូបសម្រាប់តភ្ជាប់រវាងមនុស្សគ្រប់គ្នាក្នុងភូមិស្រុក។

បច្ចុប្បន្ន វត្ត Khmer ជាច្រើនលើភូមិសាស្ត្រខេត្តបាននិងកំពុងបានរួមចំណែកក្នុងការអភិរក្ស និងពង្រីកផ្សាយខាងប្រភេទភ្លេងពិណពាទ្យយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

ផ្តើមពីស្ថាបត្យកម្ម ភាសា រហូតដល់ពិធីបុណ្យទានផ្សេងៗ វត្តអារាម Khmer គឺជា “សារមន្ទីររស់” ដែលបងប្អូនប្រជាជនគ្រប់រូបរូបសុទ្ធសឹងជា “ពិធីករ” ហើយរាល់កិច្ចប្រជុំជីវភាពគឺជា “វត្ថុតាំងពិពណ៌”  ដ៏រស់រវើក។ អាស្រ័យ “សារមន្ទីរ” ដ៏ពិសេសនេះហើយ ទើបអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ដ៏វិសេសវិសាលរបស់ជនរួមជាតិ Khmer នៅខេត្ត Cà Mau និយាយដោយឡែក  និងទូទាំងប្រទេសនិយាយរួម តែងត្រូវបានអភិរក្ស រួមចំណែកធ្វើឱ្យសម្បូរបែបថែមទៀតផ្នែកខាងវប្បធម៌ចម្រុះរបស់ជនជាតិទាំង ៥៤ ជាបងប្អូន៕

Đờ Ni - Danh Điệp

នាគក្នុងវប្បធម៌ Khmer

មានឱកាសបានទៅទស្សនាតាមវត្ត Khmer Nam Bộ យើងរាល់គ្នានឹងបានជួបប្រទះនឹងរូបចម្លាក់ពស់នាគរាជយ៉ាងច្រើននៅតាមលើដំបូលនៃព្រះវិហារ កុដិ សាលា។ល។ រូបភាពសត្វពស់នាគរាជ គឺជាសត្វដ៏ពិសិដ្ឋដែលមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសហគមន៍ខ្មែរ។ សត្វពស់នាគរាជមិនត្រឹមបានបង្ហាញពីភាពរុងរឿងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងតំណាងឱ្យការការពារ និងការតភ្ជាប់រវាងមនុស្ស និងពិភពវិញ្ញាណផងដែរ។

សម្រស់ប្រពៃណីរបស់នារី Khmer

ក្នុងឱកាសអបអរសាទរទិវានារីអន្តរជាតិ ៨ មីនា ឆ្នាំ ២០២៦ យើងទាំងអស់គ្នារួមគ្នារំលឹក និងវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះការរួមចំណែកយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់របស់នារី Khmer លើទឹកដី Cà Mau - ដែលជាអ្នកខិតខំថែរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិ ព្រមទាំងមានភាពរស់រវើក សមត្ថភាពមោះមុតឈានឡើង រួមចំណែកកសាងភូមិស្រុកឱ្យកាន់តែរីកចម្រើន។

កិន្នរ - សម្រស់ និងក្តីប្រាថ្នាឆ្ពោះទៅរកអំពើល្អរបស់នារី Khmer

ក្នុងលំហដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នៃវត្តអារាមខ្មែរនាតំបន់ដីចុងជ្រោយបង្អស់ រវាងសម្លេងសូត្រធម៌យ៉ាងរណ្តំ រូបសំណាកកិន្នរបានលេចត្រដែតឡើងជានិមិត្តរូបនៃភាពល្អឯក។ តាមរយៈរូបភាពនោះ យើងអាចមើលឃើញថា សម្រស់របស់នារីខ្មែរមិនត្រឹមតែស្ថិតនៅលើរូបរាងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានចិញ្ចឹមបីបាច់ចេញពីជីវិតដែលប្រកបដោយធម៌សប្បុរសទៀតផង។

គ្រុឌ ក្នុងជីវភាពវប្បធម៌ជំនឿរបស់ Khmer

រូបភាពសត្វគ្រុឌ គឺជានិមិត្តសញ្ញាដ៏មានឥទ្ធិពល និងពិសិដ្ឋបំផុតក្នុងស្ថាបត្យកម្មវត្ត Khmer ទាំងឡាយនៅតំបន់ Nam Bộ ។ មិនត្រឹមតែជាគ្រឿងតុបតែងលម្អប៉ុណ្ណោះទេ គ្រុឌមានវត្តមាននៅតាមសរសព្រះវិហារ សាលា។ល។ ជាមួយនឹងរូបរាងដ៏មានអានុភាពខ្លាំង ស្លាបធំលាត្រដាង និងក្រញ៉ាំជើងលាតសន្ធឹង ដូចជាកំពុងទ្រទ្រង់រចនាបទនៃសំណង់ទាំងមូល ដែលតំណាងឱ្យកម្លាំងការពារ និងសេចក្តីប្រាថ្នាដើម្បីឆ្ពោះទៅរកពន្លឺដ៏ភ្លឺស្វាង។

សាក្សីនៃស្មារតីសាមគ្គីជាតិ

ក្នុងចំណោមវត្ត Khmerទាំង ២៨ ទូទាំងខេត្ត Cà Mau មានវត្តចំនួន ៦ បានកសាងឡើងក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៧០ នៃសតវត្សមុន ដែលជាដំណាក់កាលផ្ទុះសង្គ្រាមឆាបឆេះយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅតំបន់ Nam Bộ។ វត្តហូផុងថ្មី គឺជាវត្តមួយក្នុងចំណោមវត្តទាំងនោះ ដែលបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសាមគ្គីភាពរវាងបងប្អូនជនជាតិទាំង ៣៖ Kinh - Khmer - Hoa។

ភាពអស្ចារ្យនៃពណ៌ទាំង ៧ ក្នុងសប្តាហ៍របស់សម្លៀកបំពាក់ Khmer

ក្នុងពិធីបុណ្យទាននានារបស់បងប្អូន Khmer Nam Bộ ភ្ញៀវទេសចរណ៍ទាំងឡាយតែងចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសម្លៀកបំពាក់ដ៏ស្រស់ឆើតឆាយ។ តែមានមនុស្សតិចណាស់ដែលដឹងថា ព័ណ៌នៃអាវ ស្បៃ ឬសំពត់ មិនត្រឹមតែមានសោភ័ណភាពប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងជំនឿ និងទស្សនៈនៃការរស់នៅទៀតផង ដោយអនុវត្តតាមក្បួនព័ណ៌ដែលត្រូវនឹងថ្ងៃនីមួយៗក្នុងសប្ដាហ៍។

វិសេសវិសាលនៃពិធីដាក់បាត្រដើមឆ្នាំ

រៀងរាល់ឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិម្តងៗ ក្នុងបរិយាកាសដ៏សប្បាយរីករាយទទួលអំណរឆ្នាំថ្មី ប្រជាពុទ្ធបរិស័ទ និងបងប្អូន Khmer យ៉ាងច្រើនកុះករក្នុងខេត្ត បានមកជួបជុំគ្នានៅវត្តមុនីវង្សាបុប្ផារាម សង្កាត់ An Xuyên ដើម្បីចូលរួមពិធីដាក់បាត្រដើមឆ្នាំ។ នេះគឺជាពិធីបុណ្យដែលបង្កប់នូវអត្តសញ្ញាណព្រះពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយ Khmer យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ និងជាសកម្មភាពវប្បធម៌ផ្លូវចិត្តដ៏វិសេសវិសាលរបស់សហគមន៍ Khmer ទូទាំងខេត្តផងដែរ។

គណៈសប្បុរសធម៌នៃព្រះពុទ្ធសាសនា Bạc Liêu រួមកម្លាំងដើម្បីអ្នកក្រ

ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ទន្ទឹមជាមួយការអនុវត្តបណ្តាសកម្មភាពសាសនា គណៈកម្មាធិការសប្បុរសធម៌នៃព្រះពុទ្ធសាសនា Bạc Liêu បានពង្រីកស្មារតីមេត្តាករុណាជាបន្តបន្ទាប់តាមរយៈកម្មវិធីសុខុមាលភាពសង្គមជាក់ស្តែងជាច្រើន។ បណ្តាសកម្មភាពយ៉ាងសាមញ្ញទាំងនេះ ពោរពេញដោយក្តីសប្បុរសដែលផុសចេញពីទឹកចិត្តពិតៗ ព្រមទាំងផ្តល់ថែមកម្លាំងចិត្ត និងសម្រាប់អ្នកខ្វះសំណាងឆ្លងកាត់រាល់ឧបស័គ្គទាំងពួង ដើម្បីឆ្ពោះទៅអនាគតដ៏ភ្លឺស្វាង។

សន្សំកុសលផ្តើមពីបុណ្យផ្កា

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ឱ្យតែដល់រដូវប្រាំង ជាពិសេសនៅថ្ងៃប្រកៀកបុណ្យចូលឆ្នាំ Việt Nam វត្តអារាម Khmer ជាច្រើននៅ Nam Bộ និយាយរួម ខេត្ត Cà Mau និយាយដោយឡែក ក៏ឱឡារឹកចាត់តាំងពិធីបុណ្យផ្កាដើម្បីរួមវិភាគទានបច្ច័យទឹកប្រាក់សម្រាប់កសាងវត្ត។

ការរស់ឡើងវិញនៃសាស្ត្រាស្លឹករឹត

ឯកសារដ៏មានតម្លៃជាង ១៣ ម៉ឺនទំព័រ ចេញពីសាស្ត្រាបុរាណរបស់បងប្អូនជនជាតិ Khmer បាន “រស់ឡើងវិញ” ជាផ្លូវការលើលំហបណ្តាញសង្គម។ នេះគឺជាជំហានមួយដ៏សំខាន់ ក្នុងការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។ លទ្ធផលនេះបានប្រកាសនៅក្នុងសិក្ខាសាលាវិទ្យាសាស្ត្រក្រោមប្រធានបទ “សាស្ត្រាស្លឹករឹត៖ អភិរក្ស និងរក្សាបេតិកភណ្ឌ Khmer តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល” ដែលរៀបចំឡើងដោយសាកលវិទ្យាល័យ Trà Vinh នារសៀលថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦។