Thứ bảy, 22-8-26 21:17:10
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

ក្បាច់ភ្ញីភ្លើងក្នុងស្ថាបត្យកម្មវត្ត Khmer

Báo Cà Mau សោភ័ណភាពដ៏ត្រចះត្រចង់នៃវត្តអារាម Khmer នៅតំបន់ Nam Bộ មិនត្រឹមតែមានទំហំដ៏ធំប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងផ្តើមពី “ភាសា” និងវណ្ណកម្មចម្លាក់ដ៏វិចិត្រដែលបានប្រើប្រាស់នៅលើផ្នែកនីមួយៗផងដែរ។ ក្នុងនោះ ក្បាច់ភ្ញីភ្លើង មានតួនាទីជាស្នូល។ នេះគឺជាកត្តាស្នូល បញ្ចូលនូវជីវភាពនិងអត្ថន័យផ្នែកខាងវិញ្ញាណទៅក្នុងស្ថាបត្យកម្ម ធ្វើឱ្យសំណង់មានភាពរស់រវើកទៀតផង។

ចំពោះក្បាច់ភ្ញីភ្លើង យើងតែងបានឃើញជារឿយៗនៅតាមវត្ត Khmer Nam Bộ។

លក្ខណៈពិសេសរបស់ក្បាច់ភ្ញីភ្លើង គឺជាខ្សែបន្ទាត់ដ៏ទន់ភ្លន់របស់ផ្កាភ្ញី និងជារូបរាងដ៏ខ្លាំងក្លានៃអណ្តាតភ្លើង។ សិប្បករខ្មែរបានប្រើប្រាស់ក្បាច់នេះយ៉ាងប៉ិនប្រសប់ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរមុខងារនៃផ្នែកនីមួយៗរបស់ស្ថាបត្យកម្ម។ បើពីមុន ការតុបតែងលម្អវត្តអារាមច្រើនតែឆ្លងកាត់សិល្បៈផ្នែកគំនូរ ឬការចាក់ពុម្ពសម្រាប់ក្បាច់ភ្ញីផ្សេងៗ ឥឡូវនេះដោយការច្នៃប្រឌិត សិប្បករ Khmer បានបង្កើតផលិតផលប្លែកៗជាច្រើនដោយស្នាដៃរបស់ខ្លួន។ អាស្រ័យហេតុនេះ បច្ចុប្បន្ន សិប្បករ មិនសូវប្រើពុម្ពសម្រាប់បោះក្បាច់នោះទេ ជាមួយស្នាដៃដ៏ប៉ិនប្រសប់ ពួកគាត់ឆ្លាក់ដោយដៃផ្ទាល់នូវក្បាច់ភ្ញីភ្លើងតាមលើជញ្ជាំងថ្មឬឈើជាដើម ដើម្បីធានានូវភាពជាប់ធន់បានយូរអង្វែង។

នៅលើផ្នែកហោជាង ក្បាច់ភ្ញីភ្លើងបានបង្ហាញជាញឹកញាប់ដូចជាចម្លាក់ដ៏ធំសម្បើម ដែលមានលក្ខណៈសមល្មមតំណាងឱ្យរស្មីនៃបញ្ញាព្រះពុទ្ធ។ នៅតាមបណ្តោយសម្យាបទាំងឡាយ ក្បាច់ភ្ញីភ្លើងបានធ្វើជារំយោលបង្កើតអារម្មណ៍នៃចលនាឥតឈប់ឈរ។ ការតុបតែងបែបនេះធ្វើឱ្យដំបូលដ៏ធំសម្បើមមានសភាពស្រាល ហាក់ដូចជាកំពុងហោះហើរក្នុងលំហអាវកាស។

យោងតាមសិប្បករ Khmer ជាច្រើន ក្បាច់ភ្ញីភ្លើងគឺពិបាកទាំងក្នុងការគូរ និងឆ្លាក់ ប៉ុន្តែដោយដៃដ៏ប៉ិនប្រសប់ ពួកគាត់បានបង្កើតផលិតផលដ៏ចម្លែកៗដែលប្រកបដោយអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ប្រពៃណីជាតិ។

មិនត្រឹមតែសម្រាប់ផ្នែកខាងលើប៉ុណ្ណោះទេ ក្បាច់ភ្ញីភ្លើងថែមទាំងបានកំណត់រូបរាងលំហនៅក្នុងកម្រិតភ្នែកសម្រាប់អ្នកទស្សនាផងដែរ។ ក្បាលសសរនីមួយៗបានឆ្លាក់យ៉ាងវិចិត្រ ធ្វើឱ្យសសរមើលទៅហាក់បីដូចជា “បង្គោលចក្រវាឡ” ដែលកំពុងដុះដាល ដើម្បីទ្រទ្រង់ដំបូលវត្តដ៏ពិសិដ្ឋ។ ក្របទ្វារចេញចូល និងបង្អួចក៏ត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយក្បាច់ភ្ញីភ្លើងផងដែរ។ ទាំងនេះបានប្រែក្លាយទៅជាច្រកទ្វារនៃវិញ្ញាណ ដែលកំណត់ព្រំដែនរវាងលោកិយ និងពុទ្ធភូមិ។ សូម្បីតែបល្ល័ង្កព្រះពុទ្ធ ដែលជាទីតាំងដ៏ពិសិដ្ឋបំផុត ក៏ត្រូវបានតុបតែងដោយក្បាច់នេះដែរ ដែលតំណាងឱ្យដែនដីដ៏ពិសិដ្ឋដែលបានបំភ្លឺដោយប្រទីបនៃព្រះធម៌។

ពីមុន ការតុបតែងលម្អវត្តអារាមច្រើនតែឆ្លងកាត់សិល្បៈគំនូរ ឬការចាក់ពុម្ពសម្រាប់ក្បាច់ភ្ញីផ្សេងៗ ឥឡូវនេះដោយការច្នៃប្រឌិត សិប្បករ Khmer ទាំងឡាយបានបង្កើតផលិតដ៏ចម្លែកៗជាច្រើនទៀតផង។

ដូច្នេះ ក្បាច់ភ្ញីភ្លើងមិនមែនជារចនាបថតុប​តែងដាច់ដោយឡែកនោះទេ។ វាជាប្រព័ន្ធភាសានៃចក្ខុវិស័យតែមួយដែលហូរភ្ជាប់ពីគ្រឹះរហូតដល់ដំបូលនៃវត្តខ្មែរ។ តាមរយៈការប្រើប្រាស់ក្បាច់ដែលមានលក្ខណៈជានមិត្តរូបនេះ វិចិត្រករ Khmer បានបង្រួបបង្រួមស្ថាបត្យកម្ម និងចម្លាក់បញ្ចូលគ្នាមួយ។ រចនាបថនៃការតុបតែងនេះបង្កើតបានជាសំណង់ដែលមិនត្រឹមតែរឹងមាំខាងសម្ភារៈប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យរំជួលដល់ជីវិតស្មារតី និងនាំមកនូវថាមពលដ៏ខ្លាំងក្លាទៀតផង៕

Đờ Ni - Danh Điệp

រូបសំណាកដំរី - រតនវត្ថុវប្បធម៌

ក្នុងលំហវប្បធម៌នៃវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយ Khmer រូបសំណាកសត្វដំរី ជានិមិត្តរូបនៃកម្លាំងពលំ ភាពសុខសាន្ត និងក្តីគោរពផងដែរ។

អភិរក្សបេតិកភណ្ឌនៃតន្ត្រីស្គរធំ

សិល្បៈនៃតន្ត្រីស្គរធំ ជាយូរមកហើយបានក្លាយជាបេតិកភណ្ឌដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ភូមិស្រុក Khmer នៅ Cà Mau។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការអភិវឌ្ឍនៃសង្គមសម័យទំនើប និងការផ្លាស់ប្តូររសជាតិកម្សាន្ត កំពុងធ្វើឱ្យទម្រង់សិល្បៈនេះប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការសាបរលាបបន្តិចម្តងៗ។ ស្ថានភាពនេះបានទាមទារដំណោះស្រាយអភិរក្ស ចាប់ពីការសម្តែងឡើងវិញ និងការបង្រៀនរហូតដល់ការភ្ជាប់វាជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍។

ម្ហូប Hoa ដ៏ឆ្ងាញ់ពិសារ

ពីមុខម្ហូបពិសេសៗក្នុងស្រុកដ៏សម្បូរបែបដូចជា កំពឺស និងបង្គាសមុទ្រ សហគមន៍ Hoa ខេត្ត Cà Mau បានច្នៃទៅជាមុខម្ហូបដ៏ឆ្ងាញ់ៗជាច្រើនប្រភេទ ជាពិសេស ប្រហិត ដែលបន្ថែមរសជាតិទាក់ទាញដល់អាហារ និងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ផងដែរ។

អភិរក្សវប្បធម៌ប្រពៃណីពីទីកំណើតគ្រួសារ

គ្រួសារខ្មែរជាច្រើននៅ Cà Mau គឺជាទីកំណើតដែលតែងថែរក្សា និងបន្តអភិរក្សតម្លៃវប្បធម៌ប្រពៃណីដ៏ល្អផូរផង់របស់ជនរួមជាតិ Khmer អស់ជាច្រើនជំនាន់មកហើយដែរ។

ទាញយកតម្លៃវប្បធម៌នៃវត្តអារាម Khmer

Cà Mau ជាទឹកដីមានលក្ខណៈវប្បធម៌ពិសេសរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិទាំង ៣ រួមមាន៖ Kinh - Khmer - Hoa រស់នៅច្រើន បណ្តាវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទក៏កំពុងមានភាពរីកចម្រើនយ៉ាងសកម្មផងដែរ។ នេះមិនត្រឹមតែជាកន្លែងស្ងប់ស្ងាត់សម្រាប់ខាងការប្រណិបត្តិធម៌ប៉ុណ្ណោះទេ វត្តអារាម Khmer ទាំងឡាយកំពុងក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍ខាងវិញ្ញាណ វប្បធម៌ និងសហគមន៍ដ៏រស់រវើកទៀតផង។

អស្ចារ្យនៃផ្ទាំងគំនូរភ័ព្វវាសនា

សម្រាប់សហគមន៍ Hoaនៅ Cà Mau វត្តអារាម និងទីសក្ការៈបូជាមិនត្រឹមតែជាកន្លែងនៃសកម្មភាពវប្បធម៌ និងសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានរក្សាតម្លៃវប្បធម៌ប្រពៃណីទៀតផង ក្នុងនោះមានផ្ទាំងគំនូរនៃភ័ព្វវាសនាដែលតំណាងឱ្យសំណាងល្អ។

អប្សរា - សម្រស់ដ៏បរិសុទ្ធនៃសិល្បៈ Khmer

នៅក្នុងសិល្បៈប្រពៃណី Khmer របាំអប្សរាត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តរូបនៃសម្រស់ដ៏បរិសុទ្ធ លក្ខណៈ និងស្មារតីមនុស្សធម៌ផងដែរ។ បំផុសគំនិតដោយទេពធីតាអប្សរាក្នុងទេវកថា Ấn Độ និងទទួលមរតក និងអភិវឌ្ឍតាមរយៈសិល្បៈអង្គរ របាំនេះបានស្ងើចសរសើរពីសម្រស់ស្ត្រី ខណៈពេលដែលបង្ហាញពីសេចក្តីប្រាថ្នាសម្រាប់ជីវិតដ៏សុខសាន្ត សុភមង្គល និងវិបុលភាព។ ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ រូបភាពអប្សរាបានក្លាយជាទម្រង់សិល្បៈតំណាងមួយ ដែលបង្កើតអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់សហគមន៍ Khmerផងដែរ។

លំនឹងទំនុកចិត្ត ខិតខំអស់ពីសមត្ថភាពបន្ទាប់ពីការរៀបចំភូមិ អនុសង្កាត់ឡើងវិញ

បន្ទាប់ពីការរៀបចំឡើងវិញ និងការបង្រួបបង្រួមភូមិ និងអនុសង្កាត់ស្របតាមគោលនយោបាយនៃការធ្វើឱ្យបរិធានរដ្ឋបាលមានភាពប្រសើរឡើង បណ្តាភូមិភាគជាដែលមានជនរួមជាតិ Cà Mau រស់នៅច្រើនទូទាំងខេត្ត Cà Mau មានរដ្ឋបាលធំទូលាយជាង ហើយចំនួនប្រជាជន និងតម្រូវការខាងកាងារក៏ច្រើនជាងមុន។ ក្នុងបរិបទនេះ កងជួរកម្មាភិបាលបក្ខជនជាជនជាតិ Khmer នៅតែបន្តដើរតួនាទីនយោបាយស្នូលនៅតាមមូលដ្ឋាន ក្លាយជាស្ពានតភ្ជាប់ដ៏សំខាន់រវាងគណៈកម្មាធិការបក្ស រដ្ឋអណាចភូមិភាគ និងប្រជាជន ពង្រឹងផែនមហាសាមគ្គីទូទាំងជនជាតិ និងបង្កើតសន្ទុះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍភូមិភាគផងដែរ។

អស្ចារ្យនៃទំនៀមរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ជនជាតិ Hoa

ជាប្រពៃណីវប្បធម៌ដ៏ស្រស់ស្អាត ពិធីមង្គលការរបស់សហគមន៍ Hoa នៅ Cà Mau ថ្វីត្បិតតែមានភាពសាមញ្ញជាងសម្រាប់ជីវិតសម័យទំនើបសព្វថ្ងៃក៏ដោយ ក៏នៅតែរក្សាបានទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីដ៏អស្ចារ្យជាច្រើនផងដែរ។

និមិត្តរូបនៃទេពប្រណមក្នុងស្ថាបត្យកម្មវត្ត Khmer

នៅតំបន់វាលរាបទន្លេគឺវឡុង វត្តអារាមនៃព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ Khmer មិនត្រឹមតែជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់សកម្មភាពខាងវិញ្ញាណប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរក្សានូវតម្លៃស្ថាបត្យកម្មដ៏ពិសេសមួយផងដែរ។ រូបចម្លាក់ទេពប្រណម ដែលដៃទាំងទ្វេលើកប្រណមសំពះគោរពនៅតាមមុខខ្លោងទ្វារវត្ត តំណាងឱ្យស្មារតីនៃការការពារព្រះធម៌ និងចរិយាមារយាទរបស់ប្រជាជន Khmer ផងដែរ។