Thứ sáu, 16-1-26 07:43:53
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

យាយខ្មៅក្នុងជំនឿរបស់បងប្អូន Khmer

Báo Cà Mau ពេលឈានជើងចូលក្នុងបរិវេណវត្ត Khmer បុរាណ ដូចជាវត្តមហាទប់ (chùa Dơi) ទីក្រុង Cần Thơ ឬវត្តពុតធ្លេចាស់ (Hoà Bình cũ) ខេត្ត Cà Mau និងវត្ត Khmer -ដទៃទៀត នៅក្បែរព្រះវិហារដ៏ស្កឹមស្កៃដែលតម្កល់ព្រះពុទ្ធបដិមា គេតែងជួបប្រទះឃើញអាស្រមតូចៗ សម្រាប់បូជាទេពធីតាមួយអង្គដែលមានសម្បុរខ្មៅ។ បងប្អូន Khmer តែងហៅថា "នាងខ្មៅ" ឬ "យាយខ្មៅ"។ នេះគឺជាលក្ខណៈជំនឿដ៏ពិសេសមួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការលាយផ្សំយ៉ាងរលូនរវាងព្រះពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយ Khmer និងជំនឿអ្នកតាម្ចាស់ស្រុក។

រូបសំណាកយាយខ្មៅ នៅវត្តមហាទប់ (chùa Dơi) ទីក្រុង Cần Thơ។

ខុសប្លែកពីទេពដទៃទៀត ទំនៀមបូជាយាយខ្មៅនៅតាមវត្តអារាមទាំងនេះ មិនមែនមានប្រភពចេញពីរឿងនិទានដែលឃ្លាតឆ្ងាយពីការពិតនោះទេ តែវាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយរឿងរ៉ាវក្នុងគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនា ស្តីពីការកែប្រែចិត្តគំនិត។ គ្រូអាចារ្យ និងព្រះសង្ឃតែងនិទានតៗគ្នាថា អតីតជាតិរបស់លោកយាយ គឺជាយក្ខិនីមួយរូប ដែលពោរពេញទៅដោយគំនុំ និងការចងពៀរ។ ប៉ុន្តែ ដោយសាររិទ្ធិ៍អំណាចនៃបុណ្យបារមី និងព្រះមហាករុណាទិគុណរបស់ព្រះសមណគោតមបរមគ្រូ យក្ខិនីនោះក៏បានប្រោសឱ្យភ្ញាក់រលឹក លះបង់អាវុធ និងសុំថ្វាយខ្លួនសមាទាន សីល ចំពោះព្រះរតនត្រ័យ។

ដោយសាររូបរាងខាងក្រៅនៅតែមានលក្ខណៈកាចសាហាវ និងមុខខ្មៅងងឹតដូចយក្ខិនីកាលពីមុន ទើបលោកយាយមិនបានតម្កល់នៅលើបល្ល័ង្កបូជាដ៏រុងរឿង នៅក្នុងសំណង់សក្ការបូជានោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះពុទ្ធបានប្រគល់ភារកិច្ចឱ្យលោកយាយចាំការពារនៅតាមដើមឈើធំៗ តាមផ្លូវបំបែក ឬនៅកន្លែងដាច់ដោយឡែកណាមួយក្នុងបរិវេណវត្ត។ ផ្តើមពីយក្ខិនីកាចសាហាវ យាយខ្មៅបានក្លាយជាទេវតាការពារដ៏មានឥទ្ធិឫទ្ធិ  ដោយប្រើអំណាចរបស់ខ្លួន ដើម្បីទប់ស្កាត់ពពួកបិសាច និងការពារភាពស្ងប់ស្ងាត់សម្រាប់ទីអារាម ក៏ដូចជាសេចក្តីសុខសាន្តរបស់ភូមិស្រុក។

បងប្អូន Khmer និងប្រជាបរិស័ទ មានការគោរពយ៉ាងខ្លាំង នៅចំពោះមុខអាសនៈយាយខ្មៅ។

នៅវត្តមហាទប់ (chùa Dơi) ឬវត្តពុតធ្លេចាស់ (Hoà Bình cũ) រូបសំណាកយាយខ្មៅបានបូជាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ប៉ុន្តែដាក់តម្កល់ដាច់ដោយឡែក។ ប្រជាបរិស័ទមកអុជធូប និងដាក់តង្វាយជូនលោកយាយ មិនមែនដើម្បីសុំអ្វីដែលជាអបិយជំនឿនោះទេ គឺដើម្បីបង្ហាញការដឹងគុណចំពោះទេពដែលថែរក្សាទឹកដី ព្រមទាំងក្រើនរំលឹកគ្នាទៅវិញទៅមកអំពីមេរៀនកម្មផល៖ "គ្មានអំពើអាក្រក់ណាដែលនៅស្ថិតស្ថេរជារៀងរហូតឡើយ បើចិត្តចេះកែប្រែបែរមកផ្លូវល្អ"។ នេះគឺជាតម្លៃមនុស្សធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុត នៅក្នុងទំនៀមបូជាយាយខ្មៅរបស់ជនជាតិ Khmer៕

Thạch Đờ Ni

យាយខ្មៅក្នុងជំនឿរបស់បងប្អូន Khmer

ពេលឈានជើងចូលក្នុងបរិវេណវត្ត Khmer បុរាណ ដូចជាវត្តមហាទប់ (chùa Dơi) ទីក្រុង Cần Thơ ឬវត្តពុតធ្លេចាស់ (Hoà Bình cũ) ខេត្ត Cà Mau និងវត្ត Khmer -ដទៃទៀត នៅក្បែរព្រះវិហារដ៏ស្កឹមស្កៃដែលតម្កល់ព្រះពុទ្ធបដិមា គេតែងជួបប្រទះឃើញអាស្រមតូចៗ សម្រាប់បូជាទេពធីតាមួយអង្គដែលមានសម្បុរខ្មៅ។ បងប្អូន Khmer តែងហៅថា "នាងខ្មៅ" ឬ "យាយខ្មៅ"។ នេះគឺជាលក្ខណៈជំនឿដ៏ពិសេសមួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការលាយផ្សំយ៉ាងរលូនរវាងព្រះពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយ Khmer និងជំនឿអ្នកតាម្ចាស់ស្រុក។

វត្ត Khmer រក្សាស្លាកស្នាមបដិវត្តន៍

មកដល់ភូមិអណ្តូងចេក (Đìa Chuối) ឃុំ Vĩnh Mỹ សាកសួររកវត្តអណ្ដូងចេកគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែស្គាល់។ វត្តមិនត្រឹមតែជាទីសក្ការៈបូជាខាងវិញ្ញាណប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាទីកន្លែងចិញ្ចឹមលាក់បំពួនកម្មាភិបាលបដិវត្តន៍ ក្នុងសម័យតស៊ូទាំង ២ លើក ប្រឆាំងបរទេសឈ្លានពានរបស់ជនជាតិទៀតផង។ កណ្តាលបរិយាកាសដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ វត្តលេចចេញរូបរាងយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ រក្សាទុកនូវអនុស្សាវរីយ៍ដ៏អង់អាចក្លាហាន តាមរយៈសរសៃឈើ និងក្បឿងដំបូលដែលដុះសរាយពេលវេលា។

រក្សាសម្រស់វប្បធម៌តាមរយៈកីឡាប្រពៃណី

ពិធីប្រណាំងទូក.ងរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer ត្រូវបានក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍ទទួលស្គាល់ជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីថ្នាក់ជាតិ។ នេះមិនត្រឹមតែជាសកម្មភាពកីឡាដែលមានលក្ខណៈសហគមន៍យ៉ាងជ្រាលជ្រៅប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានអត្ថន័យពិសេសខាងវប្បធម៌ និងជំនឿវិញ្ញាណចំពោះបងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ ទៀតផង ។

គ្រឿងរណ្តាប់សែនព្រេន ប្រកបដោយទឹកចិត្ត

រូបភាពនៃទូកក្បូនដើមចេក ដ៏សាមញ្ញ បានក្លាយជានិមិត្តរូបវប្បធម៌ជំនឿដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងជីវភាពរស់នៅរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ ជាពិសេសក្នុងពិធីបុណ្យសែនដូនតា និងពិធីបុណ្យកំសាន្តជាដើម។

ផ្សារភ្ជាប់សាសនា និងជីវិត

ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ គណៈអភិបាលសមាគមពុទ្ធសាសនា Việt Nam ខេត្ត Cà Mau តែងរួមដំណើរជាមួយគណៈកម្មាធិការបក្ស រដ្ឋអំណាច និងរណសិរ្សមាតុភូមិ Việt Nam គ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ក្នុងការចលនាប្រឡងប្រណាំងស្នេហាជាតិ កសាងជីវភាពវប្បធម៌ អភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម ជាពិសេសខាងការងារសប្បុរសធម៌ មនុស្សធម៌ ជួយឧបត្ថម្ភគ្រួសារក្រីក្រ រួមចំណែកធានាសុខមាលភាពសង្គម។

ទីបង្អែកខាងជំនឿ និងសុខុមាលភាព

វត្តពោធិ៍ថ្លឹង (Tập Rèn) មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំ Thới An Hội ទីក្រុង Cần Thơ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៨៩ នេះជាវត្ត Khmer បុរាណមួយក្នុងចំណោមវត្ត Khmer ដទៃទៀតរបស់ស្រុកខ្សាច់ (Kế Sách) ខេត្ត Sóc Trăng (ចាស់)។

ស្លាធម៌ លក្ខណៈសក្ការៈក្នុងវប្បធម៌ Khmer

ក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យទាន អាពាពិពាហ៍ ឬពិធីសាសនារបស់បងប្អូន Khmer Nam Bộ តែង មានប៉មផ្កាដ៏ស្រស់ត្រកាល ដែលបានកែច្នៃយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់អំពីដើមចេក និងផ្កា ដោយដាក់តាំងយ៉ាងសមរម្យនៅលើអាសនៈ។ នោះគឺ “ស្លាធម៌” - ជាគ្រឿងសក្ការៈបូជាដ៏សំខាន់បំផុត ដែលបានចាត់ទុកថាជា "ព្រលឹង" ក្នុងជីវភាពជំនឿរបស់ជនរួមជាតិ Khmer ។

គួរឱ្យជ្រះថ្លាជាមួយបណ្តាព្រះពុទ្ធបដិមាដ៏ធំមហិមា

វត្ត Khmer ជាច្រើនមិនត្រឹមតែសម្បូរទៅដោយស្ថាបត្យកម្មដ៏ពិសេសៗ និងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានព្រះពុទ្ធបដិមាដ៏ធំមហិមាយ៉ាងច្រើន បង្កើតបាននូវភាពលេចធ្លោទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍យ៉ាងច្រើនកុះករឱ្យមកគោរពបូជាទៀតផង។

ចំណុចភ្លឺស្វាងនៃការងារសប្បុរសជន

មិនត្រឹមជាទីបង្អែកសម្រាប់ខាងផ្លូវចិត្តរបស់បងប្អូនប្រជាពុទ្ធបរិស័ទ Khmer ប៉ុណ្ណោះទេ វត្តសិរីមង្គល ជ្រុងខ្មែរ (Rạch Giồng) ឃុំ Hồ Thị Kỷ ខេត្ត Cà Mau) ថែមទាំងបានគេដឹងឮថាជាចំណុចដ៏ភ្លឺស្វាង ក្នុងសកម្មភាពការងារសប្បុរសធម៌ តភ្ជាប់ក្តីស្រឡាញ់ដល់សម្រាប់អ្នកដែលជួបលំបាក។

វត្ត Khmer: ស្នាមគំនូសនៃបដិវត្តន៍នៅកណ្តាលភូមិស្រុក

ស្ថិតនៅកណ្តាវាលស្រែខ្ទឹមក្រហមដ៏ធំល្វឹងល្វើយ និងអមដោយម្លប់ដើមឈើបុរាណដ៏ត្រជាក់ វត្ត Khmer មិនត្រឹមតែជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃសកម្មភាពសាសនា ជាកន្លែងសម្រាប់អភិក្សអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាប្រភពដើមនៃការចលនាបដិវត្តន៍ក្នុងអំឡុងពេលនៃការតស៊ូប្រឆាំងពួកសត្រូវឈ្លានពានទឹកដីទៀតផង។ ក្នុងចំណោមវត្តមួយក្នុដ៏ឆ្នើមជាងគេនោះគឺវត្ត សិរីក្រសាំង (Cà Săng) កសាងនូវឆ្នាំ ១៥៧៦ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅសង្កាត់ Vĩnh Châu ទីក្រុង Cần Thơ។