Thứ tư, 28-10-26 10:10:25
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

HƯỚNG TỚI KỶ NIỆM 70 NĂM SỰ KIỆN TẬP KẾT RA BẮC (1954-2024)

Cây vú sữa miền Nam - Một biểu tượng tấm lòng

Báo Cà Mau Cây vú sữa miền Nam là một huyền sử bật nổi giữa muôn vàn câu chuyện về tình cảm miền Nam đối với lãnh tụ Hồ Chí Minh kính yêu. Ðó là một sự thật hồn nhiên của cuộc sống bảo vệ Tổ quốc, nhưng nó kỳ diệu là câu chuyện diễn ra trong lúc ta chuyển quân tập kết.

Tranh ghép gốm tại Bia tưởng niệm “Cây vú sữa là biểu tượng tấm lòng sắt son của người dân miền Nam dành cho Bác Hồ”, thuộc Ấp  10, xã Trí Phải, huyện Thới Bình. Tranh: LÝ CAO TẤN

Vừa chào đón hoà bình, vui mừng chiến thắng Ðiện Biên Phủ, lại âu lo đất nước bị kẻ thù chia cắt lâu dài, Nam Bộ với 13 triệu người ra sức chiến đấu, mong ngày thắng lợi rước Bác vào Nam. Nhưng vĩ tuyến 17 và dòng Bến Hải là ranh giới tạm thời chia đôi đất nước, miền Nam chưa thể gặp mặt Bác Hồ, cây vú sữa xuất hiện là một chi tiết sinh động làm cho sự cách biệt ấy gần gũi lại, mang ý nghĩa thiêng liêng. Cây vú sữa đã cùng các anh bộ đội, cán bộ, xuống tàu vượt trùng dương sóng gió, lên bến Sầm Sơn đúng ngày mùng Một tết Ðinh Mùi (24/1/1955). Ðồng chí Nguyễn Văn Kỉnh, nguyên Uỷ viên Thường vụ Trung ương Cục miền Nam, lên xe lửa ra Hà Nội, ngày mùng Hai Tết, thay mặt cho đồng bào, đồng chí miền Nam dâng tặng Bác Hồ cây vú sữa. Bác xúc động vô cùng, vì biết rằng đây là cây vú sữa nơi cuối trời Tổ quốc, Bác hằng mong ước vào thăm.

Trong vườn Phủ Chủ tịch, chính Bác Hồ trồng và chăm sóc cây vú sữa miền Nam. Phim ảnh mô tả Bác tưới cây vú sữa mỗi ban mai, chiều hôm, đã được gởi vào tận Cà Mau - Tây Nam Bộ. Bác từng nói: “Thấy cây như thấy đồng bào miền Nam..." làm các má, các chị trong Nam xúc động rơi nước mắt, nhờ bộ phận nhiếp ảnh Tây Nam Bộ nhân bản ra nhiều ảnh Bác Hồ bên cây vú sữa, mang về khắp nơi. Khi cây bị đẹt,  không phát triển, Bác bứng lên, trồng lại chỗ khác, tạo môi sinh cho cây khoẻ mạnh. Mùa đông, thương cây vú sữa lạnh lẽo, Bác lấy giẻ và giấy xốp bọc ấm thân cây. Bác vui mừng khi cây có trái và băn khoăn sao trái không to bằng vú sữa miền Nam. Cây vú sữa miền Nam được 15 tuổi thì Bác qua đời. Sau ngày thống nhất đất nước, các anh bảo vệ Phủ Chủ tịch thể theo ý Bác lúc sanh tiền, chiết một nhánh từ cây vú sữa miền Nam, gởi về xã Trí Phải, huyện Thới Bình - Cà Mau - nơi xuất xứ cây vú sữa mẹ ở vườn Bác - Hà Nội.

Tại Ðền thờ Bác ở xã Trí Phải (nay là xã Trí Lực), cây vú sữa quà tặng đã vươn lên cao lớn, cành nhánh sum suê, che mát sân đền, chim thường đến hót. Các cháu thiếu nhi khăn quàng đỏ thích đến ca múa dưới gốc cây xanh tươi, vì tưởng như có Bác bên mình.

Về sự kiện này, văn thơ, nhạc, phim đã tập trung thể hiện khá nhiều hơn nửa thế kỷ qua. Nhiều ý kiến khác nhau chung quanh cây vú sữa huyền thoại. Huyện uỷ và Uỷ ban Nhân dân huyện Thới Bình cùng các cơ quan chức năng tỉnh Cà Mau đã khảo sát, đối chiếu tư liệu, gặp nhiều nhân chứng lịch sử, tìm cội nguồn cây vú sữa, do má Lê Thị Sảnh (xã Trí Phải) bứng cây con để trong cái bình tích nhỏ, nhờ các đồng chí bộ đội tập kết ra Bắc, mang tận Hà Nội kính tặng Cụ Hồ.

Qua đường nét cơ bản này, nhiều loại hình văn nghệ, đặc biệt là sách, báo, phim tài liệu nghệ thuật đã dựng lên nhiều tác phẩm có giá trị, tôn vinh cây vú sữa miền Nam thành kỷ vật thiêng liêng mang dấu ấn tập kết và tình yêu lãnh tụ, với chu kỳ Nam ra Bắc - Bắc về Nam hoàn mỹ như bài ca nhiều điệp khúc. Bên mộ má Sảnh, một tấm bia được dựng lên, hàm xúc nội dung sâu thẳm về một cây vú sữa, rợp bóng cả hai miền.

Cây vú sữa được ai mang xuống tàu Kilinxky, hoặc tàu Arkhangen, hoặc tàu Strasvobol? Ai là người dùng nước uống, tưới cho vú sữa con được sống để cùng vượt đại dương ra Bắc...? Và cây vú sữa được cưu mang trong chiếc bình tích con sứt vòi hay được đặt trong chiếc thùng cây? Ôi, hành trình của cây vú sữa miền Nam quá nhiều chi tiết và hầu như từ ngày vú sữa thành danh tới nay, câu chuyện cây vú sữa trở nên phong phú, như thân cây trổ bao nhiêu là cành nhánh. Nhưng chung quy cây vú sữa là một biểu hiện tấm lòng Cà Mau với Bác Hồ và tấm lòng Bác Hồ với miền Nam./.

 

Nguyễn Bá

 

Khúc tráng ca dưới làn đạn

Tháng 10/1961, trên vùng đất Ðầm Dơi, cuộc đấu tranh chính trị trực diện đã diễn ra trong hoàn cảnh vô cùng khốc liệt. Hàng ngàn người dân, phần lớn là phụ nữ và nông dân, từ các ngả đường, những dòng kênh, con rạch, chèo xuồng tiến về Chi khu Ðầm Dơi, mang theo những khẩu hiệu đòi chấm dứt càn quét, khủng bố, đàn áp. Họ không mang theo súng đạn. Vũ khí của họ là lòng yêu nước, ý chí đấu tranh và niềm tin vào lẽ phải.

Dấu ấn những con tàu không số

Tháng 4/2025, tỉnh Cà Mau tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho Bến Vàm Lũng. Trong nghi thức thả thuyền và hoa tưởng niệm các liệt sĩ “tàu không số” hy sinh trên biển Cà Mau, có 2 người lính già khó nhọc dìu nhau lên tàu tham dự. Họ muốn được ra biển khơi, muốn thêm một lần sống lại tuổi đôi mươi khốc liệt mà đầy tự hào, muốn được gửi lòng mình vào những cánh hoa tưởng nhớ những đồng đội vì nhiệm vụ thiêng liêng mà hoà máu xương vào biển cả.

“Hoa lửa” trên đường 1C huyền thoại

Ra đời trong phong trào "5 xung phong" chống Mỹ cứu nước, ngày 13/5/1966, Ðại đội Nguyễn Việt Khái 1 hành quân về R. Các đại đội Nguyễn Việt Khái 2 và 3 cũng lên đường nhận nhiệm vụ ở tuyến vận tải 1C trong đội hình Liên đội 1 Thanh niên xung phong (TNXP) Tây Nam Bộ vào giữa năm 1967. Sau đó, các đại đội Quyết thắng 1, 2 và 3 hoạt động theo phương thức hợp - tan ở địa bàn Cái Lớn - Ba Ðình nối tuyến 1C về Cà Mau.

Ðêm tháng Mười

Giữa năm 1959, cách mạng miền Nam nói chung, địa bàn huyện Ngọc Hiển nói riêng, phải đương đầu với những khó khăn chồng chất. Luật 10/59 của chính quyền Ngô Ðình Diệm do Mỹ dựng lên đã tổ chức các chiến dịch "Tố cộng, diệt cộng", tiến hành càn quét, đánh phá liên miên; bọn tề điệp, ác ôn ngóc đầu dậy, nhất là tổ chức tự vệ hương thôn, trước họng súng và trong cửa nhà tù của chúng, những người dân lương thiện, bất cứ ai cũng đều có thể bị chúng quy là Việt cộng.

Lần đầu xem chiếu bóng

Một chiều đầu tháng 10/1966, được tin Ðội chiếu bóng Cà Mau - Ninh Bình thực hiện buổi chiếu đầu tiên ở Vịnh Dừa, cách cơ quan chúng tôi hơn 2 cây số, ai nấy đều háo hức. Bởi, chúng tôi đều sinh ra và lớn lên ở nông thôn, không ai biết chiếu bóng là gì. Còn bởi phim ảnh của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hậu phương lớn của miền Nam, tất cả vì miền Nam ruột thịt.

Nhớ thương đồng đội

Năm 1978, cựu chiến binh Nguyễn Ngọc Như, ấp Láng Giài, xã Hoà Bình, khi ấy đang độ tuổi đôi mươi, thực hiện nhiệm vụ tại Sư đoàn 4 (Quân khu 9) chiến đấu trên chiến trường biên giới Tây Nam. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ký ức về những ngày tháng chiến đấu vẫn vẹn nguyên trong tâm trí. “Ðồng đội tôi năm đó được 35 người, giữa chiến trường ác liệt, nhiều người đã ngã xuống ngay trên tay tôi. Ðến nay, đồng đội tôi chỉ còn lại 3 người”, bà Như rơm rớm nước mắt.

Lắng nghe lịch sử giữa trùng khơi

Hành trình “Biển đảo quê hương” với chủ đề “Theo dấu chân anh hùng - Tuổi trẻ sắt son niềm tin với Ðảng” của Tuổi trẻ tỉnh Cà Mau vừa qua đưa đoàn viên, thanh niên (ÐVTN) đến với Côn Ðảo (Thành phố Hồ Chí Minh), nơi mỗi phần mộ, mỗi câu chuyện đều gắn với những năm tháng đấu tranh đầy gian khổ nhưng rất đỗi hào hùng của dân tộc.

“Buổi phát thanh gởi về Nam”

Tháng 8/1959, cách mạng miền Nam chịu tổn thất nặng nề do Mỹ - Diệm thực hiện chính sách khủng bố tàn bạo, bắn giết, bắt tù đày tất thảy những người chúng cho là "Việt cộng". Nghị quyết 15 của Trung ương nhằm chuyển hướng chiến lược của cách mạng miền Nam còn trong giai đoạn triển khai...

Phát huy khí thế thành đồng Tổ quốc trong kỷ nguyên mới

Tự hào với danh hiệu "Thành đồng Tổ quốc" trong sự nghiệp bảo vệ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà non trẻ cách đây 81 năm, Nam Bộ nói chung, Cà Mau nói riêng hôm nay đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Ðảng bộ tỉnh, toàn Ðảng, toàn dân, toàn quân Cà Mau quyết tâm hoàn thiện hạ tầng chiến lược, vận hành bộ máy tinh gọn, hiệu quả, xây dựng địa phương phát triển toàn diện, cùng cả nước vững bước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Ðồng chí Phạm Hữu Lầu - Trọn đời phụng sự Tổ quốc

Phía trước cổng chính Trường Ðại học Ðồng Tháp (phường Cao Lãnh) là con đường thoáng rộng, rợp bóng cây xanh mang tên Phạm Hữu Lầu (1906-1959), người con xuất chúng của quê hương đất Sen Hồng, nguyên Bí thư Xứ uỷ Nam Bộ. Với hơn 30 năm tham gia cách mạng, đồng chí đã có nhiều đóng góp đặc biệt quan trọng, nhất là trong công tác xây dựng Ðảng và phong trào đấu tranh tại Nam Bộ.