Hiệu quả tuyên truyền pháp luật từ phiên toà xét xử lưu động

Xét xử lưu động là hình thức tuyên truyền pháp luật trực quan, sinh động, mang hiệu quả thiết thực vì đưa toàn bộ quá trình xét xử thực tế của vụ án đến với người dân tại địa bàn dân cư. Diễn biến phiên toà, hậu quả pháp lý hiển hiện ngay trước mắt, giúp người dân nhận thức sâu sắc về hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật, nâng cao ý thức đấu tranh phòng, chống tội phạm và chấp hành pháp luật tốt hơn. Ðối với bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc tuyên truyền pháp luật thông qua những phiên toà lưu động càng dễ "thẩm thấu" hơn.

• Tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho sinh viên thông qua phiên tòa xét xử lưu động
• Tuyên truyền chống khai thác IUU bằng phiên toà giả định

Từ vụ án thực tế

Ngày 9/9, tại xã Hưng Hội, Toà án nhân dân (TAND) khu vực 7 - Cà Mau mở phiên toà xét xử lưu động đối với bị cáo Trần Huỳnh Anh, sinh năm 1998, ngụ xã Vĩnh Mỹ, tỉnh Cà  Mau, về tội “Cướp giật tài sản” theo quy định tại điểm b khoản 3 Ðiều 171 Bộ luật Hình sự. Ðây là vụ án gây hoang mang, lo lắng cho người dân vì tính chất manh động của tội phạm: cướp giật tài sản của người đang tham gia giao thông. Hành vi của tội phạm này gây thiệt hại về tài sản của người bị hại và nguy cơ mất an toàn giao thông, ảnh hưởng đến sức khoẻ, tính mạng của nhiều người. Ðể cảnh báo cũng như tuyên truyền pháp luật đối với hành vi vi phạm nguy hiểm trên, TAND khu vực 7 - Cà Mau tổ chức xét xử lưu động vụ án tại xã Hưng Hội, thu hút sự quan tâm theo dõi của nhiều người dân trong khu vực.

Người dân tham dự phiên toà xét xử lưu động tại xã Hưng Hội.

Bà Thạch Thị Hai, xã Hưng Hội, cho biết: “Toà án đưa vụ án cướp giật xét xử tại địa phương nên tôi đến theo dõi. Biết được tội phạm giật dây chuyền khi người ta đang ngồi trên xe máy, tôi rút kinh nghiệm cho bản thân, không đeo nhiều vàng khi đi xe để tránh nguy hiểm”.

Nội dung vụ án trên như sau: Xuất phát từ động cơ vụ lợi cá nhân, nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác, khoảng 10 giờ 45 phút ngày 19/1/2026, tại đoạn đường Phước Long - Cầu số 2 thuộc Ấp 18, xã Vĩnh Mỹ (tỉnh Cà Mau), bị cáo Trần Huỳnh Anh đã có hành vi dùng xe mô tô cướp giật 1 sợi dây chuyền của bà V.T.T khi bà T. đang được bà N.T.D.T.H chở trên đường bằng xe gắn máy. Vụ cướp giật khiến xe của bà H. và xe của bị cáo va chạm nhau, cả 2 bên đều té ngã, gây thương tích cho bị hại. Riêng bị cáo bị người dân xung quanh khu vực bắt giữ và giao cơ quan công an. Tài sản cướp giật được định giá hơn 19,7 triệu đồng, bà V.T.T bị thương tích 35% và bà N.T.D.T.H bị thương 5%.

Quá trình xét xử lưu động, hội đồng xét xử đã lồng ghép để tuyên truyền, giải thích pháp luật đối với bị cáo để cảnh tỉnh cho nhiều người. Bị cáo cũng bày tỏ sự ăn năn, hối hận và mong muốn được khoan hồng, đồng thời, tác động gia đình để bồi thường trách nhiệm dân sự cho bị hại. Với mức án 6 năm 6 tháng tù, nhiều người tham dự phiên toà cho rằng, tương xứng với hành vi phạm tội của bị cáo cũng như răn đe cho những đối tượng khác. Chỉ vì ham chút lợi ích trước mắt, hành động nông nổi, bị cáo gây thương tích cho mình, cho bị hại, tài sản cướp được bị tịch thu, phải bồi thường cho bị hại do tai nạn giao thông và lãnh hơn 6 năm tù. Ðây là bài học đắt giá dành cho bị cáo.

Ðến nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật

Chánh án TAND khu vực 7 - Cà Mau Lê Thị Mỹ Xuyến khẳng định: "Hiệu quả truyền thông của phiên toà xét xử lưu động rất cao. Qua đó, góp phần tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân, đặc biệt là người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Hưng Hội. Ðồng thời, phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương trong công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cơ quan tư pháp".

Phó Chánh án TAND khu vực 7 - Cà Mau Thị Mỹ Hằng, Chủ toạ phiên toà xét xử lưu động, cho biết: "Là chủ toạ phiên toà, tôi lồng ghép việc xét hỏi kết hợp với tuyên truyền quy định pháp luật, giúp bà con đồng bào dân tộc nắm rõ hơn chủ trương, chính sách của Ðảng, pháp luật của Nhà nước, quy định pháp luật đối với việc xử lý tội phạm; tính khoan hồng của pháp luật đối với việc thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải tại phiên toà. Kiểm sát viên giữ quyền công tố tại toà phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật thông qua bản cáo trạng, bản luận tội, tập trung phân tích các hành vi vi phạm, làm rõ nguyên nhân, hậu quả pháp lý và quy định của pháp luật có liên quan. Không chỉ bị cáo mà những người tham dự phiên toà cũng hiểu rõ hơn ranh giới mà pháp luật quy định, nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật; tích cực tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm".

Bà Thị Mỹ Hằng, Phó Chánh án TAND khu vực 7 - Cà Mau, thay mặt hội đồng xét xử tuyên án.

Ông Thạch Thương, ấp Cái Giá, xã Hưng Hội, chia sẻ: “Ðây là lần đầu tiên tôi được tham dự phiên toà xét xử lưu động. Tôi và nhiều bà con có thêm thông tin về quy định của pháp luật, nâng cao cảnh giác. Từ đó, giáo dục, nhắc nhở con em chấp hành tốt quy định của pháp luật”.

Ông Nguyễn Hoàng Em, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Hội, cho biết: "Hưng Hội là xã có đông đồng bào dân tộc Khmer nhất của tỉnh Cà Mau với trên 33% dân số. Những năm qua, cùng với phát triển kinh tế, đồng bào Khmer ở Hưng Hội ngày càng nâng cao nhận thức, chấp hành tốt các chủ trương, nghị quyết của Ðảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, tham gia tích cực các phong trào, cuộc vận động của địa phương. Nhờ sự chung tay của các ngành, các cấp, trong đó có các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn, thông qua nhiều hoạt động tuyên truyền pháp luật, đã giúp nâng cao nhận thức của đồng bào dân tộc".

Nhiều địa phương trong tỉnh mong muốn có sự phối hợp tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo hình thức xét xử phiên toà lưu động, nhất là với các vụ án có tính chất phổ biến như: trộm cắp, cướp giật, ma tuý... Với cách tiếp cận dễ dàng, không cần đọc, nghiên cứu mà người dân vẫn nắm được mục đích tuyên truyền, trong điều kiện của địa phương, các phiên toà lưu động tiếp tục được triển khai sẽ góp phần phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, hình thành ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.

Kim Phượng