Truyền hình
Từ khi hình thành và phát triển cho đến nay, đờn ca tài tử (ĐCTT) Nam bộ đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của lịch sử. Vừa gìn giữ những giá trị thuộc về bản sắc, ĐCTT cũng vừa được đổi mới và sáng tạo để khẳng định sức sống bền vững trong thời kỳ hội nhập. Đề cập đến vấn đề này, nhạc sĩ Huỳnh Khải, Trưởng khoa Âm nhạc - Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh, khẳng định:
Quá trình phát triển của nghệ thuật ĐCTT là một quá trình sáng tạo, đổi mới liên tục, vì vốn dĩ sáng tạo và đổi mới là bản chất của nghệ thuật âm nhạc tài tử. Ví như, nếu không có sáng tạo và đổi mới thì từ bản Lưu thủy đoản không thể có bản Lưu thủy trường; không có bản Dạ cổ hoài lang sẽ không có vọng cổ. Nếu không có sáng tạo, đổi mới thì từ ngón đờn kìm của Sáu Tửng không thể có ngón đờn của Năm Cơ và tiếp nối theo đó là ngón đờn kìm của Ba Tu. Và cũng từ sáng tạo, đổi mới mà dàn nhạc tài tử đã có thêm 3 nhạc khí mới được cải thiện từ nhạc khí nước ngoài là: đờn ghi-ta, đờn violon, đờn hạ uy di. Nói như vậy để thấy rằng, sự sáng tạo và đổi mới là cần thiết và phải thay đổi theo từng giai đoạn lịch sử.
PV: Bản chất của nghệ thuật ĐCTT là sáng tạo và đổi mới theo thời gian như nhạc sĩ vừa nói, vậy trong giai đoạn hiện nay, cần phải sáng tạo, đổi mới như thế nào để ĐCTT ngày càng đi sâu vào lòng công chúng, nhất là thế hệ trẻ?
Nhạc sĩ Huỳnh Khải: Sự sáng tạo và đổi mới vốn luôn hiện hữu và tồn tại trong mỗi con người, quan trọng là chúng ta biết khơi nguồn cảm xúc đó để nó được thăng hoa. Theo tôi, con đường nhanh nhất và có hiệu quả để dẫn dắt công chúng, nhất là thế hệ trẻ đến với nghệ thuật ĐCTT đó là tôn trọng sự sáng tạo, đổi mới của họ trong sáng tác, ngón đờn, cũng như giọng ca, phong cách dàn dựng, biểu diễn. Miễn sao sự sáng tạo, đổi mới đó không sai lệch với lòng bản, đúng với hơi điệu, chuẩn với thang âm, phục vụ đúng nhu cầu của cộng đồng. ĐCTT trong giai đoạn hiện nay phải gắn liền với sức sống của xã hội, phản ánh đúng hơi thở của cuộc sống. Các sáng tác cần phải ngắn gọn, súc tích và chất lượng phải gắn liền với người thật việc thật, bám chặt vào thực tế, phục vụ theo đúng nhu cầu, nguyện vọng của tuổi trẻ, nhưng phải độc đáo, giữ được bản sắc, nâng chất nghệ thuật lên đỉnh cao.
PV: Nhạc sĩ có thể đưa ra vài nhận xét về phong trào ĐCTT ở một số tỉnh, thành trong khu vực ĐBSCL, đặc biệt là ở Bạc Liêu - đơn vị đăng cai tổ chức Festival ĐCTT lần I?
Nhạc sĩ Huỳnh Khải: Có thể thấy, phong trào ĐCTT sống trong nhiều hoạt động của đời sống cộng đồng khắp cả nước từ thành thị đến nông thôn. Đặc biệt, trong 20 năm qua ở khu vực ĐBSCL đã có hơn 2.000 câu lạc bộ ĐCTT được thành lập và sinh hoạt định kỳ ở các địa phương. Bên cạnh đó, trên sóng phát thanh - truyền hình, nhiều chương trình ĐCTT cũng được dàn dựng, phát sóng phục vụ công chúng, mở ra thời kỳ mới: thời kỳ “quảng bá nghệ thuật ĐCTT”. Từ sự lớn mạnh ấy, nghệ thuật ĐCTT còn có thêm “không gian diễn xướng mới” là các cuộc giao lưu, các cuộc liên hoan về ĐCTT.
Riêng ở Bạc Liêu, hiện nay phong trào ĐCTT phát triển rất mạnh và sôi nổi. Ngành chức năng ở các cấp đã tích cực vận động, chỉ đạo tổ chức nhiều sự kiện văn hóa âm nhạc tài tử, tạo điều kiện phát triển về không gian diễn xướng, góp phần thúc đẩy phong trào ngày càng lớn mạnh. Qua đó, đã giới thiệu đến cộng đồng nhiều ngón đờn hay, giọng ca trẻ trung, mới lạ. Xuất hiện thêm nhiều bài hát có nội dung mới lạ, phù hợp với phong trào xây dựng và phát triển của tỉnh…
PV: Nhạc sĩ có ý kiến gì về công tác bảo tồn và phát triển ĐCTT trong thời gian tới?
Nhạc sĩ Huỳnh Khải: Nghệ thuật ĐCTT chỉ được bảo tồn khi nó tồn tại trong các hoạt động cộng đồng. Nếu không được biểu diễn trong cộng đồng thì ĐCTT sẽ chỉ còn trong… bảo tàng. Nhưng để làm tốt công tác bảo tồn và phát huy giá trị ĐCTT thì không thể thiếu công tác bảo tàng và cần phải tập trung để hình thành một bảo tàng riêng lưu giữ giá trị nghệ thuật của ĐCTT Nam bộ. Đồng thời, sưu tầm, biên soạn, in ấn những bài ca, những điệu nhạc, tiết mục, chương trình ĐCTT của các nghệ nhân theo từng thời kỳ và từng giai đoạn lịch sử của địa phương. Từ những tài liệu đó sẽ góp phần đưa nghệ thuật ĐCTT được truyền kế qua nhiều thời kỳ, nhiều thế hệ.
PV: Xin cảm ơn nhạc sĩ!
Huỳnh Hiếu (thực hiện)
Xem thêm bình luận