Thứ sáu, 17-7-26 13:07:09
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

នំបញ្ចុកខ្ទិះដូង ម្ហូប Khmer ដ៏ពិសេសមួយមុខ

Báo Cà Mau និយាយអំពីម្ហូប Khmer Nam Bộ ក្រៅពីសម្លទឹកនំបញ្ចុក ឬម្ហូបដែលធ្វើឡើងដោយមាំប្រហុក នំបញ្ចុកខ្ទិះដូង មិនអាចមើលរំលងបាននោះទេ។ ម្ហូបសាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌នេះលេចឡើងនៅក្នុងតំបន់ជាច្រើននៅតំបន់ Nam Bộ ជាទីតាំងដែលប្រជាជន Khmer រស់នៅច្រើនកុះករ ជាពិសេសនៅ An Giang ជាតំបន់ដែលនំបញ្ចុកខ្ទិះដូងក្លាយជារសជាតិពិសេសមួយដែលភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនចង់ភ្លក់។

ពណ៌លឿងរលោងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ទឹកនំបញ្ចុកខ្ទិះដូង។

ដែលហាវថា "នំបញ្ចុកខ្ទិះដូង" គឺមានប្រភពដើមមកពីបងប្អូន Khmer ដោយសំដៅទៅលើម្ហូបដែលរៀបចំជាមួយខ្ទីះដូង។ ផ្តើមពីជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer ម្ហូបនេះបានរីករាលដាលបន្តិចម្តងៗ ហើយបានក្លាយជាលក្ខណៈពិសេសតែមួយគត់នៃវប្បធម៌ខាងមុខម្ហូបប្រចាំតំបន់ណាមបូ។

ចំណុចលេចធ្លោនៃនំបញ្ចុកខ្ទិះដូង គឺផ្តោតលើទឹកប្រហុកដែលមានរសជាតិប្លែក។ ពោលគឺមិនប្រើទឹកស៊ុបដែលសម្អិនពីឆ្អឹងនោះទេ ទឹកសម្លនេះត្រូវបានផលិតចេញពីត្រីផ្សំជាមួយខ្ទះដូងដូង បង្កើតបានជារសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ និងក្រអូប។ ត្រីផ្ទុក ឬត្រីសមុទ្រប្រភេទផ្សេងទៀតត្រូវបានស្ងោរ ភ្លេះយកសាច់កិនឱ្យហ្មដ បន្ទាប់មកចៀនជាមួយស្លឹកគ្រៃ រមៀត ខ្ទឹមស និងគ្រឿងទេសផ្សេងទៀតដើម្បីបង្កើតបានជាពណ៌លឿងរលោងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៌ និងក្លិនក្រអូបដ៏ទាក់ទាញ។

បបោយសម្រាប់នំបញ្ចុកនេះរួមមាន៖ សណ្តែកសណ្តុះ ត្រសក់ ជីក្រអូប និងល្ហុងហាន់ជាសសៃតូចៗ។

នំបញ្ចុកខ្ទិះដូង ត្រូវបានចាត់ទុកជាម្ហូបមួយប្រភេទក្នុងចំណោមម្ហូបដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងប្រជាជន Khmer និងប្រជាជនដទៃទៀតក្នុងតំបន់។ នំបញ្ចុកខ្ទិះដូង មួយចានគ្រប់គ្រាន់ ជាធម្មតារួមមានបន្លែ សណ្តែកសណ្តុះ ត្រសក់ ជីក្រអូប និងសាច់ល្ហុងហាន់ជាសសៃ។ ពេលដែលភ្លក់រសជាតិ អ្នកនឹងទទួលបានការលាយបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងម្លាន់នៃទឹកខ្ទិះដូង ភាពផ្អែមដោយសាច់ត្រី ក្លិនក្រអូបនៃស្លឹកគ្រៃ និងរមៀត ព្រមទាំងភាពត្រជាក់ស្រស់ស្រាយនៃបន្លែជាច្រើនប្រភេទផងដែរ។

មិនត្រឹមជាមុខម្ហូបធម្មតានោះទេ នំបញ្ចុកខ្ទិះដូងបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីជីវភាពវប្បធម៌ និងបទពិសោធខាងមុខម្ហូបដ៏យូរអង្វែងរបស់ជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ។ យោងតាមសម័យកាលមុខម្ហូបនេះត្រូវបានរក្សា និងបន្តជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំរបស់ភូមិភាគ បង្កើនអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ខាងការធ្វើម្ហូបនៃតំបន់ណាមបូទៀតផង។

នំបញ្ចុកមួយចានគោមដែលមានភាពទាក់ទាញដោយច្រើនរសជាតិប្លែកៗ។

សព្វថ្ងៃនេះ រួមជាមួយនឹងម្ហូប Khmer ល្បីៗផ្សេងទៀត នំបញ្ចុកខ្ទិះដូង បានក្លាយជាចំណុចលេចធ្លោដ៏ទាក់ទាញសម្រាប់អ្នកទេសចរដែលមកទស្សនាខេត្ត An Giang និងតំបន់ Nam Bộ ព្រមទាំងបង្ហាញពីតម្លៃវប្បធម៌តែមួយគត់របស់សហគមន៍ Khmer Nam Bộ ដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ជិតឆ្ងាយទាំងឡាយផងដែរ៕

Danh Nguyên

នំបញ្ចុកខ្ទិះដូង ម្ហូប Khmer ដ៏ពិសេសមួយមុខ

និយាយអំពីម្ហូប Khmer Nam Bộ ក្រៅពីសម្លទឹកនំបញ្ចុក ឬម្ហូបដែលធ្វើឡើងដោយមាំប្រហុក នំបញ្ចុកខ្ទិះដូង មិនអាចមើលរំលងបាននោះទេ។ ម្ហូបសាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌នេះលេចឡើងនៅក្នុងតំបន់ជាច្រើននៅតំបន់ Nam Bộ ជាទីតាំងដែលប្រជាជន Khmer រស់នៅច្រើនកុះករ ជាពិសេសនៅ An Giang ជាតំបន់ដែលនំបញ្ចុកខ្ទិះដូងក្លាយជារសជាតិពិសេសមួយដែលភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនចង់ភ្លក់។

ចង្វាក់នៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ Khmer

ក្នុងឃ្លាំងនៃសិល្បៈប្រជាប្រិយ Khmer Nam Bộ របាំស្គរឆៃយុំាគឺជាទម្រង់សិល្បៈសម្តែងដ៏ពិសេសមួយ ដែលរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងរលូនរវាងតន្ត្រី របាំ និងស្មារតីខាងក្បាច់គុន។ ជាមួយនឹងសំឡេងដ៏រស់រវើក និងចលនាដ៏ខ្លាំងក្លា ភ្លេងឆៃយុំាមិនត្រឹមតែរួមចំណែកដល់បរិយាកាសរស់រវើកនៃពិធីបុណ្យប្រពៃណីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងតំណាងឱ្យកម្លាំងសាមគ្គី និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ Khmer ទៀតផង។

ចង្វាក់នៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ Khmer

ក្នុងឃ្លាំងនៃសិល្បៈប្រជាប្រិយ Khmer Nam Bộ របាំស្គរឆៃយុំាគឺជាទម្រង់សិល្បៈសម្តែងដ៏ពិសេសមួយ ដែលរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងរលូនរវាងតន្ត្រី របាំ និងស្មារតីខាងក្បាច់គុន។ ជាមួយនឹងសំឡេងដ៏រស់រវើក និងចលនាដ៏ខ្លាំងក្លា ភ្លេងឆៃយុំាមិនត្រឹមតែរួមចំណែកដល់បរិយាកាសរស់រវើកនៃពិធីបុណ្យប្រពៃណីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងតំណាងឱ្យកម្លាំងសាមគ្គី និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ Khmer ទៀតផង។

តួកំប្លែងក្នុងនាដសាស្រ្តយូកេ

នាដសាស្រ្តយូកេបានធ្វើឱ្យអ្នកទស្សនា ចាប់អារម្មណ៍ជាយូរណាស់មកហើយ តាមរយៈរឿងបុរាណដែលពោរពេញដោយមនោសញ្ចេតនា ក៏ដូចជាភាពអង់អាចក្លាហាន យ៉ាងរំជួលចិត្ត។ ប៉ុន្តែមានមនុស្សតិចណាស់ដែលដឹងថា តួអង្គកំប្លែងគ្មានក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធដើមនៃរឿងល្ខោនយូកេនៅសម័យបុរាណនោះឡើយ។ ការបង្ហាញខ្លួនរបស់តួអង្គនេះ គឺជាភស្តុតាងដ៏រស់រវើកនៃគំនិតរវាសរវៃ ច្នៃប្រតិដ្ឋ និងការផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយការរស់នៅជាក់ស្តែងរបស់សិល្បករ Khmer ក្នុងទសវត្សរ៍ទី ៨០ នៃសតវត្សរ៍មុន។

ពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មរបស់ជនជាតិ Hoa

សម្រាប់សហគមន៍ Hoa ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មគឺជាប្រពៃណីដ៏យូរអង្វែងមួយដែលមានដើមកំណើតមកពីគំនិតផ្តួចផ្តើមនៃសាសនាខុងជឺ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើស្មារតីនៃ "ភាពស្មោះត្រង់ និងការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះកូនៗមកលើឪពុកម្តាយ និងអ្នកមានគុណ"។ នេះមិនត្រឹមតែជាលក្ខណៈដ៏ស្រស់ស្អាតនៃជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាឱកាសសម្រាប់កូនចៅគ្រប់គ្នាសម្តែងនូវការគោរពដឹងគុណ និងបំពេញកាតព្វកិច្ចគោរពប្រតិបត្តិចំពោះឪពុកម្តាយរបស់ខ្លួនផងដែរ។

ដំណើរជីវិតតាមរយៈខ្សែអំបោះក្រហម

ក្នុងជំនឿរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ ពិធីចងដៃខ្សែអំបោះមិនមែនគ្រាន់តែជាទំនៀមទម្លាប់នោះទេ វាជា "ខ្សែកំណត់វាសនា" ដែលរួមដំណើរការជាមួយមនុស្សម្នាក់ៗលើជីវិតរស់នៅរបស់រៀងខ្លួន។ ចាប់តាំងពីសម្លេងយំដំបូងនៅពេលកើតរហូតដល់បាត់បង់ជីវិត រាល់ដំណើរការសំខាន់ៗក្នុងការស់នៅរបស់ជនរួមជាតិ Khmer ត្រូវបានសម្គាល់ និងការពារដោយខ្សែក្រហមដ៏ពិសិដ្ឋនេះឯង។

ទំនៀមគោរពបូជា Ông Bổn របស់ជនជាតិ Hoa

ទំនៀមគោរពបូជា Ông Bổn របស់បងប្អូនជនជាតិ Hoa មានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ ហើយ ដែលមានប្រវត្តិផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងការខិតខំប្រឹងប្រែងកាប់ឆ្កាព្រៃឈើ និងតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិ Hoa នៅតំបន់ Nam Bộ បានក្លាយជាលក្ខណៈវប្បធម៌ដ៏ពិសេសប្រចាំតំបន់ផងដែរ។

ពេលដែលសិល្បៈក្លាយជាស្ពានតភ្ជាប់

នៅក្នុងលំហូរនៃការអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ សិល្បៈមិនត្រឹមតែជាកន្លែងសម្រាប់ចិញ្ចឹមបំប៉នខាងអារម្មណ៍ និងថែរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាស្ពានតភ្ជាប់ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់នាំមកនូវគោលការណ៍ណែនាំ និងគោលនយោបាយរបស់បក្ស ព្រមទាំងក្រឹត្យច្បាប់របស់រដ្ឋឱ្យកាន់តែចូលជិតប្រជាជន។ បណ្តាសិល្បករ Khmer ដែលជាសមាជិកបក្សគ្រប់រូបសុទ្ធសឹងជាអ្នករក្សាព្រលឹងវប្បធម៌ជាតិ និងជាអ្នកឃោសនាផ្សព្វផ្សាយនៅលើរណសិរ្សមនោគមវិជ្ជា និងវប្បធម៌ផងដែរ។

ទំនៀមសែនថ្វាយ និងដាំដើមទទឹមរបស់ជនជាតិ Hoa

ក្នុងវប្បធម៌ Hoa ដើមទទឹមតំណាងឱ្យសំណាងល្អ ជីជាតិ និងសុភមង្គល។ នេះជាមូលហេតុដែលគ្រួសារ Hoa ភាគច្រើនដាំដើមទទឹមនៅតាមមុខផ្ទះរបស់ខ្លួន ហើយមែកទទឹមច្រើនតែត្រូវបានរួមបញ្ចូលនៅក្នុងគ្រឿងបូជា ឬនំរាងទទឹមត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបង្ហាញពីសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ពួកគេ ព្រមទាំងបួងសួងប្រាថ្នាក្តីសុខ និងសុភមង្គល។

បណ្តុះពូជខាងសិល្បៈ Khmer នៅតំបន់ដាច់ស្រយាល

អស់រយៈកាលជាង ១១ ឆ្នាំចាប់តាំងពីខ្លួនបានធ្វើជាកូនប្រសារនៅ Cà Mau អ្នកគ្រូ Thạch Thị Sô Phi មានដើមកំណើតនៅខេត្ត Trà Vinh (ចាស់) នៅតែរក្សាចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួនចំពោះសិល្បៈប្រពៃណី Khmer។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាសាកលវិទ្យាល័យ Cần Thơ អ្នកគ្រូបាននាំយកចំណេះដឹង និងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះវប្បធម៌ជនជាតិរបស់ខ្លួនមកផ្ទះស្វាមី រួមចំណែកដល់ការពង្រឹងជីវិតខាងវិញ្ញាណសម្រាប់បងប្អូនប្រជាជនក្នុងតំបន់ផងដែរ។