Đất quê

Doi đất này, nơi cuối cánh đồng năm xưa có hàng cây bình bát với tôi vẫn còn đó một kỷ niệm vẫn chưa quên. Giờ đây, cả cánh đồng đang gần sát công trình, con lộ nhựa và những dãy nhà mới dọc ngang lấn dần đến bờ kênh theo quy hoạch của thành phố. Lúc rảnh rang, tôi lặng lẽ một mình thơ thẩn ra bờ kênh nhỏ ấy để tìm lại hình ảnh tuổi thơ mình đang mất dần theo năm tháng. Hàng ngày, nhất là vào cuối tuần, có nhiều người từ chợ đi xe máy mang theo những cây cần câu đắt tiền với thức ăn, thức uống gọn gàng trong chiếc ba lô nhỏ, rong rả dọc bờ kênh, họ dừng lại dưới những gốc cây to hoặc bụi bờ râm bóng mát, vừa nghe nhạc từ tai nghe, vừa câu cá thành buổi thư giãn ngoài trời thật lý thú.
Anh ngồi hờ trên rễ cây trâm bầu, có lẽ cũng chính là nơi chế Hai tôi ngày xưa vẫn thường ngồi câu cá. Anh vui vẻ nói chuyện với tôi nhưng mắt vẫn không rời chiếc phao câu trên mặt nước. Anh nói, nhà anh bán tạp hóa ngoài chợ, mấy đứa con lớn rồi nên công việc gia đình cũng rảnh rang, muốn thư giãn một chút mà không biết giải trí môn nào cho phù hợp với tuổi của mình. Theo lời mấy người bạn, anh sắm cần câu đi câu giải khuây. Tuổi nhỏ anh từng sống ở vùng nông thôn, từng làm ruộng, kiếm cá một thời, nên giờ nghe đi câu thấy nhớ và thích ngay. Lặn lội một chút, nắng mưa một chút ngoài trời, cơ thể được vận động thấy người khỏe hơn và có khoảng thời gian yên ắng ngẫm nghĩ đôi điều, cũng lý thú. Chớ cần câu này bạc triệu, câu để lấy vốn thì biết chừng nào. Còn để kiếm ăn đâu cần cất công chi dữ vậy… Còn chưa kể mua thức ăn, nước uống mang theo để thời gian ở lại lâu hơn.

Thi thoảng tôi và anh cùng cười để xác nhận những điều anh hay tôi vừa nói. Chỉ là những câu chuyện vui và về vùng đất này trước đây anh chưa từng lui tới. Bây giờ người đi câu để thư giãn, giải khuây trong xóm này ngày một nhiều. Bởi giờ đường đi, ngõ ngách nào xe máy cũng đều chạy tới nơi. Không như ngày trước, ra một bước đường đã phải lội bờ, lội ruộng. Mà ngày trước, dân trong xóm này kiếm cá đủ kiểu cách, từ thượt tới câu chọt, câu cắm, câu giềng, phổ thông nhất là cần câu trúc. Đó còn chưa kể đến lờ, lọp, đó, đăng… bất kể ngày đêm. Bao nhiêu lớp người sinh ra, từ bao đời lớn lên sinh sống nhờ vào hạt lúa, con cá, ngọn rau trên vùng đất này. Nói vậy để thấy đất đai cũng từng có những câu chuyện của riêng mình, và ngày xa xưa đó, tôm cá xứ này ngàn muôn nào mà kể xiết. Bây giờ kiếm cá cũng không dễ dàng như ngày trước dù người trong xóm không mấy người kiếm cá ăn hàng ngày như xưa nữa.
Anh hỏi, trước tôi thường câu ở khúc nào, ở đây cá gì nhiều? Tôi nói cá gì cũng nhiều, khúc nào cũng có cá, chính nơi anh ngồi bây giờ, trước cá rô nhiều mà dạn lắm. Anh nói, hỏi cho biết vậy thôi chớ anh chỉ cầu vui, được vài con về nấu một tô canh, kho một tộ kho khô là vui cả nhà rồi. Với lại bao năm đã qua, người chưa chắc còn ở ngay chỗ cũ, huống gì là cá, hả? Những chỗ quen thuộc cũ bây giờ còn không biết định hướng thế nào, khác quá nhiều rồi, thay đổi ngay trước mắt mình hàng ngày đâu phải lâu lắc, xa xôi gì…
Tôi nhắc câu chuyện vui của tôi về nơi anh đang ngồi đây. Lúc tôi mới hơn mười tuổi gì đó, xóm này có một anh đờn rất hay mà ca vọng cổ cũng mùi. Anh làm ruộng giỏi, một mình, một ngày phát tới hai công đất. Nghề câu của ảnh khỏi nói tới, nhiều người nể mặt, cần câu trúc mà mỗi ngày anh câu có dư vài ba ký cá rô để bán. Như bao nhà trong xóm, cơm sáng xong chị em tôi thường cầm cần câu với cái giỏ băng đồng đi kiếm cá. Trước bữa nấu cơm chiều thì về mà bữa nào tôi câu cũng không bằng phân nửa số cá của chế Hai. Chỗ này là chỗ chế Hai tôi thường ngồi câu ngày trước đó.
Có lần câu không có cá tôi về sớm, tới lộ tẻ tôi lội vô chỗ chế Hai tôi thường câu. Gần tới nơi thì gặp chế Hai tôi ngồi câu, bên cạnh là cái anh hồi nãy tôi vừa nhắc, đang ngồi trước mũi chiếc xuồng be tám. Bấy giờ tôi không dám quay lại vì sợ hai người nhìn thấy. Tôi nằm trên bờ sậy chờ, ôm cây cần câu ngủ quên luôn lúc nào không hay. Tới lúc chế Hai tôi kêu tôi giật mình thì mọi việc cũng đều vỡ lẽ. Chế Hai tôi biểu tôi hứa không được kể lại cho bất cứ ai nghe. Tôi đã giữ lời hứa cho tới bây giờ. Mấy năm sau chế Hai tôi lập gia đình với một người ngoài chợ, chưa lần hò hẹn. Cũng là điều bình thường thôi, nhưng trước đó tôi không nghĩ tới. Sau này thi thoảng về thăm nhà, gặp nhau tôi vẫn ghẹo chế Hai, hỏi chế còn muốn đi câu cá nữa không, chế ngập ngừng một chút rồi như giật mình nhớ lại, mỉm cười. 
Cánh đồng này đã từng giữ cho mỗi người những kỷ niệm qua một thời tuổi nhỏ và rồi trong tương lai không xa sẽ không còn những bờ kênh, mái lá với lơ thơ những sợi khói lam chiều. Con đường đất nhỏ, cây cầu dừa, những khoảnh vườn gói ghém bao kỷ niệm của bao tuổi thơ cũng sẽ đi về dĩ vãng. Mọi thứ sẽ mất đi theo thời gian và sẽ bù lại khung trời mới, cảnh quan tươi sáng, tráng lệ của một thành phố trẻ trong tương lai. Mọi thứ rồi sẽ qua đi, còn những giọt thời gian đọng lại trong lòng ai đó một chút gì để nhớ. 
Vài năm sau, công trình choàng lên bến bờ này, khi có dịp ngang qua đây, không biết anh bạn này có nhắc và hình dung ra nơi anh đã ngồi đây hôm nay chăng?... 
Tháng mười hai, hai ngàn mười sáu