Doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản: Lao đao vì thương lái Trung Quốc

Sau khi báo Bạc Liêu phản ánh tình trạng thương lái Trung Quốc tranh mua tôm nguyên liệu xuất khẩu với các doanh nghiệp chế biến thủy sản trên địa bàn tỉnh, UBND tỉnh tổ chức họp và ban hành giải pháp để chấn chỉnh vấn nạn này. Đây được xem là giải pháp rất kịp thời để cứu nguy các doanh nghiệp và góp phần bảo vệ ngành xuất khẩu thủy sản của tỉnh.

Nguy cơ doanh nghiệp phá sản

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản của tỉnh, chưa năm nào hoạt động xuất khẩu thủy sản lại gặp nhiều khó khăn như năm nay, nhất là việc thương lái Trung Quốc tranh nhau mua tôm nguyên liệu với các doanh nghiệp. Ông T.K, giám đốc một công ty xuất khẩu thủy sản, cho biết: “Cả tháng nay, thương lái Trung Quốc tranh mua tôm nguyên liệu với các doanh nghiệp của mình và nâng giá thu mua cao hơn so với giá thị trường từ 5.000 - 6.000 đồng/kg. Vì vậy, hầu hết nguồn tôm nguyên liệu đều bị họ thu gom. Các doanh nghiệp của tỉnh phải sản xuất cầm chừng. Đáng lo nhất là nhiều doanh nghiệp của tỉnh đứng trước nguy cơ không hoàn thành hợp đồng với các đối tác đã ký kết vì không có tôm để chế biến. Như công ty của tôi, dù cố gắng thu mua tôm nguyên liệu và dù có dự trữ hàng xuất khẩu, nhưng năm nay, may ra chỉ đáp ứng khoảng 70% hợp đồng đã ký kết”.

Chế biến tôm xuất khẩu tại huyện Giá Rai. Ảnh: L.D

Việc tranh mua tôm nguyên liệu của các thương lái Trung Quốc dẫn đến một hệ lụy là tạo nên sự nghi kỵ giữa các doanh nghiệp xuất khẩu của tỉnh. Đồng thời đẩy nhiều doanh nghiệp xuất khẩu của tỉnh vào tình thế “dở khóc, dở cười”. Đó là có hợp đồng bán hàng nhưng lại lo không có tôm nguyên liệu để bán, còn trước đây thì phải vất vả tìm kiếm ký kết từng hợp đồng với các đối tác bên ngoài.

Ai tiếp tay cho thương lái?

Qua điều tra của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh, việc thương lái Trung Quốc hoành hành trong thời gian gần đây là có sự tiếp tay đắc lực của một số doanh nghiệp (như T.P, B.T, N.H…). Đó là sự câu kết giữa một số doanh nghiệp thu mua tôm nguyên liệu với các thương lái thông qua nhiều hình thức gian lận để qua mắt ngành quản lý và các cơ quan pháp luật. Nghĩa là thương lái Trung Quốc mượn danh nghĩa của một doanh nghiệp nào đó lập ra điểm thu mua và phát triển thêm đội ngũ thương lái nhỏ để việc mua bán tôm trải qua nhiều khâu trung gian nhằm tránh sự phát hiện. Đồng thời sử dụng hóa đơn bất hợp pháp làm căn cứ khấu trừ thuế và hoàn thuế giá trị gia tăng, gây thiệt hại nặng nề cho ngân sách Nhà nước.

Ông Đồng Thanh Út, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh, cho rằng: “Nếu như doanh nghiệp của tỉnh không câu kết với thương lái Trung Quốc thì rất dễ xử lý. Đằng này, khi đơn vị chức năng phát hiện, biết hàng trốn thuế, nhưng doanh nghiệp lại nhận đó là hàng của mình, và doanh nghiệp được quyền bổ sung hóa đơn”. Đó là khi hàng hóa bị phát hiện, còn không thì ngân sách chẳng thu được đồng nào, mà còn tạo nên sự bất ổn về thị trường, làm tăng giá cục bộ, để lại những hậu quả nặng nề cho ngành xuất khẩu thủy sản.

Hãy vì lợi ích chung

Chỉ vì một chút lợi nhuận nhất thời mà một số doanh nghiệp của tỉnh đã câu kết với thương lái Trung Quốc mua bán gian lận và trốn thuế. Việc làm vi phạm pháp luật này thật đáng chê trách và chẳng khác nào tự đào hố chôn mình. Bởi việc tranh mua này không chỉ gây thất thoát nguồn thu, mà còn là hành động phá hoại sản xuất, sự phát triển bền vững.

Bằng chứng là các thương lái Trung Quốc khi mua tôm nguyên liệu thì mua luôn cả tôm tạp chất, tôm có kích cỡ nhỏ rồi ướp nước đá xuất sang Trung Quốc. Nếu tình trạng này còn kéo dài sẽ dẫn đến chuyện công nhân thủy sản bị mất việc, nhà máy đóng cửa và nông dân không còn tha thiết với những mô hình nuôi tôm sạch cho kích cỡ lớn - vốn là thế mạnh của Bạc Liêu.

Đó là chưa nói đến chuyện việc tranh mua con tôm thẻ sẽ kéo theo việc phá vỡ quy hoạch sản xuất và người nông dân sẽ phải trả một giá đắt cho môi trường. Song, đáng tiếc nhất là nguồn tôm nguyên liệu đáng lẽ phải trở thành những mặt hàng cho giá trị, lợi nhuận cao khi qua chế biến, thì ngược lại, các thương lái chỉ xuất thô. Và một số doanh nghiệp đang tiếp tay với họ đã bán rẻ nguồn tôm được ví như tài nguyên để nuôi sống hàng trăm ngàn lao động, nông dân.

Trước vấn nạn này, có lẽ, giải pháp duy nhất vẫn là ý thức từ mỗi người dân và các doanh nghiệp, chứ ngành quản lý không thể kiểm tra, túc trực 24/24 ở các đầm tôm, hoặc các điểm thu mua. Vì vậy, các doanh nghiệp và mỗi người dân hãy vì lợi ích chung và hành động trước khi quá muộn!

Lư Dũng