Gian nan cuộc chiến chống dịch tả heo châu Phi. Bài cuối: ​Chăn nuôi an toàn sinh học - hướng đi tất yếu

(CMO) Theo nhận định của Bộ NN&PTNT, dịch tả heo châu Phi thời gian tới sẽ còn tiếp tục phát sinh và lây lan theo 3 hướng: Lây lan nhanh đến những địa bàn chưa có dịch; Tái phát tại các vùng dịch đã qua 30 ngày; Có thể xâm nhiễm vào các cơ sở chăn nuôi tập trung, quy mô lớn nhưng không tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn sinh học.

Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Cà Mau Nguyễn Thành Huy cho biết, để kiểm soát được dịch tả heo châu Phi cần phải: Tiêu huỷ triệt để, đúng cách đối với heo bệnh; Sát trùng đúng cách, đúng liều lượng và thay đổi phương thức chăn nuôi theo hướng tập trung, an toàn sinh học.

Hướng dẫn, kiểm tra điều kiện chăn nuôi an toàn

Thực hiện Công văn số 5329/BNN-CN ngày 25/7/2019 về việc tăng cường một số biện pháp kỹ thuật tổng hợp về an toàn sinh học trong chăn nuôi heo để phòng chống dịch tả heo châu Phi, Sở NN&PTNT tỉnh xây dựng Phương án phòng chống bệnh dịch tả heo châu Phi và tổ chức lại nghề chăn nuôi heo trên địa bàn tỉnh Cà Mau. Phương án này đã được UBND tỉnh phê duyệt và chỉ đạo triển khai thực hiện.

Theo phương án, điều kiện chăn nuôi an toàn gồm: Yêu cầu về chuồng trại và trang thiết bị chăn nuôi; Yêu cầu về con giống, thức ăn, nước uống; Yêu cầu về vệ sinh chăn nuôi và kiểm soát người ra vào chuồng nuôi; Yêu cầu về kiểm soát phương tiện vận chuyển, trang thiết bị, dụng cụ chăn nuôi; Yêu cầu về xử lý chất thải chăn nuôi và yêu cầu về quản lý dịch bệnh.

Theo đó, chuồng nuôi heo phải có lưới bao xung quanh và các biện pháp ngăn chặn côn trùng, các vật chủ trung gian khác truyền bệnh như chuột, chim, ruồi, muỗi… Heo nuôi phải có nguồn gốc, sạch bệnh. Thức ăn cho heo phải có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo chất lượng và an toàn. Áp dụng phương thức “cùng vào, cùng ra” (nghĩa là tất cả heo cùng lứa hoặc cùng nhóm phải được nuôi nhốt ở cùng khu vực với cùng khoảng thời gian). Có quy trình chăn nuôi phù hợp từng loại heo theo các giai đoạn sinh trưởng, phát triển.

Bên cạnh đó, phải hạn chế người ngoài ra vào khu vực chuồng nuôi. Vệ sinh, sát trùng khu vực nuôi, thu gom, xử lý chất thải hàng ngày. Điều quan trọng là người chăn nuôi phải thực hiện đúng quy trình phòng bệnh cho heo. Thực hiện việc ghi chép và lưu giữ nhật ký chăn nuôi.

Việc vệ sinh, sát trùng khu vực nuôi tại Trang trại chăn nuôi heo Trần Cẩm Tú được thực hiện hàng ngày đúng quy định chăn nuôi an toàn.

Ông Nguyễn Thành Huy cho biết, mặc dù dịch bệnh vẫn chưa có chiều hướng giảm, nhưng theo quy luật sinh sản tự nhiên của heo nái (đến chu kỳ phải phủ nọc và cho sinh sản, nếu không thì heo giống sẽ bị "nâng" thành heo thịt) nên tỉnh đã chủ trương cho tái đàn trong phạm vi có chọn lọc, nghĩa là cho phép hộ chăn nuôi tái đàn có điều kiện, ngành chăn nuôi sẽ tổ chức kiểm tra tại các hộ chăn nuôi khi có nhu cầu tái đàn. Nếu các hộ chăn nuôi đáp ứng cơ bản các điều kiện về chăn nuôi an toàn sinh học như trên sẽ được chứng nhận và cho phép tái đàn. Nếu các hộ chăn nuôi không tuân thủ và tự ý tái đàn sẽ không được xem xét hỗ trợ thiệt hại khi dịch bệnh xảy ra theo quy định.

Phát triển chăn nuôi tập trung

Hiện trên địa bàn tỉnh có 8 trang trại nuôi heo tập trung, với quy mô tổng đàn 18.200 con, 153 gia trại chăn nuôi heo với quy mô tổng đàn 7.903 con, còn lại là chăn nuôi nhỏ lẻ với hơn 18 ngàn hộ có tổng đàn hơn 72 ngàn con. Thời gian qua, việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào chăn nuôi, vệ sinh phòng bệnh và bảo vệ môi trường được người chăn nuôi quan tâm. Tuy nhiên, do tính chất chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ nên hiệu quả mang lại chưa cao. Riêng các trang trại thực hiện khá tốt quy trình chăn nuôi an toàn sinh học nên đến thời điểm này chưa xuất hiện dịch tả heo châu Phi.

Trang trại chăn nuôi heo Trần Cẩm Tú ở Ấp 12, xã Khánh An, huyện U Minh nuôi 6 ngàn con heo thịt, là một trong những trang trại nuôi heo lớn trong tỉnh. Quy trình nuôi, chăm sóc heo được thực hiện nghiêm ngặt, có sự giám sát chặt chẽ của Công ty CP và TNHH CJ AGRI về an toàn sinh học. Vì thế, hơn 7 năm qua, đàn heo của trang trại này luôn bảo đảm an toàn, xuất chuồng đều đặn 4 tháng 1 lần.

Ông Trần Văn Vàng, quản lý kỹ thuật của trang trại, cho biết: "Từ khi dịch tả heo châu Phi xuất hiện, việc chăm sóc heo của trang trại càng được thực hiện chặt chẽ hơn như sát trùng khu vực nuôi hàng ngày, vệ sinh sạch sẽ, tăng cường tiêm phòng các loại thuốc tăng sức đề kháng cho heo khoẻ mạnh, hạn chế vi rút tả xâm nhập".

Sau khi xuất bán heo, Trang trại Trần Cẩm Tú chuẩn bị 4 tấn vôi bột để sát trùng chuồng trại cho đợt nuôi mới.

Trang trại hiện có 14 công nhân và 2 kỹ thuật thú y. Trong suốt thời gian từ khi nhập heo đến xuất chuồng, tuyệt đối không có người lạ ra vào khu vực nuôi. Riêng công nhân trước khi vào trại đều phải đi qua phòng sát trùng để bảo đảm an toàn khi tiếp xúc với đàn heo. Anh Trương Bá Phước, kỹ thuật thú y của trang trại, cho biết: “Heo giống khi nhập về trại đều được tổng công ty tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin ngừa bệnh. Trong 4 tháng nuôi, trang trại có 3 lần lấy mẫu máu ngẫu nhiên gởi Chi cục Thú y Vùng VII xét nghiệm bệnh. Trước khi cho heo xuất trại phải xét nghiệm và trong 10 ngày từ khi có kết quả xét nghiệm nếu chưa xuất hết lượng heo phải xét nghiệm lại”.

Ngày 10/9, Trang trại Trần Cẩm Tú bắt đầu cho đàn heo xuất trại. 6 ngàn con heo khoẻ mạnh, đã được xét nghiệm âm tính với dịch tả heo châu Phi được đưa về điểm tập trung tại Bến Cát, tỉnh Bình Dương, sau đó sẽ được đưa đi tiêu thụ các tỉnh trong cả nước. Sau khi xuất hết lượng heo này, trang trại sẽ tiến hành xây dựng, sửa chữa, sát trùng chuồng trại để nhập về lứa heo tiếp theo, đây là đợt heo cung ứng cho thị trường Tết Nguyên đán 2020.

Ông Trần Văn Vàng cho biết, nuôi heo an toàn sinh học không khó nhưng cần có sự đầu tư chi phí khá lớn từ việc xây dựng chuồng trại, hệ thống xử lý chất thải, sát trùng, tiêm phòng, thức ăn… cho đàn heo. Do vậy, để các hộ gia đình chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung như thế này cần phải có nguồn vốn và lộ trình thực hiện.

Tuy ngành chăn nuôi không phải là thế mạnh của tỉnh, nhưng nhiều năm qua, nghề chăn nuôi mang lại nguồn thu nhập, cải thiện cuộc sống của nhiều hộ gia đình, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Trong điều kiện dịch tả heo châu Phi đang diễn biến phức tạp, dự báo kéo dài chưa biết đến bao giờ mới khống chế được, yêu cầu tổ chức lại ngành chăn nuôi là hướng đi quan trọng và cần thiết. Về lâu dài là xoá bỏ chăn nuôi nhỏ lẻ, hướng đến chăn nuôi tập trung theo quy trình khép kín, an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao. Theo đó, sẽ tổ chức xây dựng và hình thành chuỗi liên kết chặt chẽ từ khâu sản xuất, giết mổ, chế biến đến thị trường tiêu thụ sản phẩm thông qua việc ký kết hợp đồng giữa người chăn nuôi với các hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất, giết mổ, chế biến và doanh nghiệp.

Đây là chiến lược dài hơi, đòi hỏi sự nỗ lực thực hiện từ nhiều phía./.

Thuỳ Trâm