Thứ năm, 25-6-26 22:45:49
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

អត្ថន័យដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមនៃនិម្មិតរូបផ្កាឈូក

Báo Cà Mau ក្នុងវប្បធម៌ Khmer ផ្កាឈូកមិនត្រឹមមានភាពស្និទ្ធិស្នាលជាមួយការរស់នៅប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជានិម្មិតសញ្ញាដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម រក្សានូវតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងស្ថាបត្យកម្មផ្នែកខាងសម្លាក់នៃព្រះពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយផងដែរ។

 

នៅតាមវត្ត Khmer ទាំងឡាយ ផ្កាឈូកមានវត្តមានចាប់ពីខ្លោងទ្វេររហូតដល់ចេតិយ និងបណ្តាសំណង់ផ្សេងៗជាច្រើនផងដែរ។

អត្ថន័យដ៏ឧត្តម

ក្នុងស្ថាបត្យកម្មវត្ត Khmer ផ្កាឈូកតំណាងឱ្យភាពបរិសុទ្ធ បញ្ញា និងដំណើរស្វែងរកធម៌របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធឆ្ពោះទៅរកការត្រាស់ដឹង។ នៅតាមបណ្តាវត្តអា រាម Khmer ដូចជា៖ វត្តគម្ភីរសាគរ ព្រែកជ្រៅ (Xiêm Cán) និងវត្តពុធធ្លេចាស់ (Hoà Bình Cũ) ផ្កាឈូកមានវត្តមានគ្រប់ទីកន្លែង ចាប់ពីខ្លោងទ្វារចូលរហូតដល់កំពូលព្រះវិហារ និងចេតិយ។

ព្រះពុទ្ធបដិមាករគង់ប្រធាប់លើផ្កាឈូកគឺជានិម្មិតរូបនៃភាពថ្លៃថ្នូរ។ តែផ្កាឈូកតែងជាប្រភេទនៃរុក្ខជាតិសម្រាប់ក្រាលលើប័ល្លង្កព្រះជានិច្ច ព្រមទាំងថ្វាយនូវភាពបរិសុទ្ធ គម្លាតពីភាពកក្វក់ ដើម្បីឈឆ្ពោះទៅរកតម្លៃខាងចិត្តបុណ្យ និងសីលធម៌។

សម្រស់ផ្កាឈូកដែលមានទីតាំងនៅលើប័ល្លង្កព្រះ គឺតំណាងឱ្យសេចក្តីជ្រះថ្លា។

ស្នាមគំនូសក្នុងសិល្បៈចម្លាក់

ជាមួយស្នាដៃ​ដ៏​ប៉ិនប្រសព្វ​របស់​សិប្បករ​ Khmer ផ្កាឈូក​ត្រូវ​បាន​រចនា​យ៉ាងល្អ​ប្រណិត ដោយមានជាហូរហែ​នៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងបរិវេណវត្ត ​​ដូចជា៖ គល់ និង​ក្បាល​សរស ជាមួយនឹង​ស្រទាប់​ផ្កា​ឈូក​ដែល​បង្កើត​រូបរាង​យ៉ាងរឹងមាំ និង​ស្រស់ស្អាត​សម្រាប់​សសរ​ផងដែរ។ កំពូលចេតិយ និង​ស្តូប ​ដែល​ជាទីតាំងសម្រាប់ដាក់តម្កល់អធិដ្ឋាតុក៏មានរូប​រាង​ដូច​ផ្កាឈូក​កំពុងលូតលាស់​ឡើងផងដែរ ​តំណាង​ឱ្យក្តី​ប្រាថ្នា​សម្រាប់​ការ​រំដោះទុក្ខ និង​ការក​កើតកំណើត​ថ្មី​ក្នុង​អាណាចក្រ​ប្រកបដោយកុសលផលបុណ្យ​។ លំនាំ​តុបតែង ផ្កាឈូក​ដែល​មាន​រចនាបថ​នៅ​តាម​បណ្តោយ​ដំបូល​ និង​ស៊ុម​បង្អួច បន្ថែម​ភាព​ស្រស់ឆើតឆាយ​សម្រាប់​ស្ថាបត្យកម្ម​ដ៏​រឹងមាំ​។

ក្បាច់ចម្លាក់ផ្កាឈូកដែលត្រូវបានតុបតែងនៅតាមគល់សរសនៃបង្គោលទង់ បង្កើនភាពស្រស់ស្អាតសម្រាប់ផ្នែកខាងសំណង់ក្នុងវត្តអារាម។

អានុភាពនៃនិម្មិតសញ្ញា

ក្នុងស្ថាបត្យកម្ម Khmer ផ្កាឈូកមិនត្រឹមតែជាធាតុផ្សំសម្រាប់ផ្នែកខាងសិល្បៈប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាស្ពានតភ្ជាប់រវាងមនុស្សជាមួយនឹងជំនឿសាសនាផង ដែរ។ ពណ៌ផ្កាឈូកដ៏ភ្លឺចែងចាំងដែលយោងតាមគំនូររូបភាព ឬក៏ចម្លាក់នៅលើកំពូលព្រះវិហារ កុដិ ចេតិយជាដើម តែនាំមកនូវអារម្មណ៍សុខសន្តិភាព និងភាពស្ងប់ស្ងាត់ដល់អ្នកទស្សនាទាំងឡាយផងដែរ។

ទោះបីជាកាលវេលាបានកន្លងផុតទៅក៏ដោយ តែសម្រាប់តំបន់ដែនដី Cà Mau រូបផ្កាឈូកនូវតែរក្សាភាពស្មោះត្រង់ជាមួយវត្តអារាមខ្មែរជានិច្ច។ សម្រស់ផ្កា ឈូកមិនត្រឹមជួយកែលម្អខាងស្ថាបត្យកម្មបែបប្រពៃណីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយដាស់តឿនយើងគ្រប់គ្នាអំពីការរស់នៅឱ្យបានល្អប្រពៃ និងជម្នះរាល់ការលំ បាកទាំងពួងដើម្បីឆ្ពោះទៅអនាគតដ៏ភ្លឺស្វាងផងដែរ៕

Chim Đôn Ta - Chanh Đa

ទំនៀមសែនថ្វាយ និងដាំដើមទទឹមរបស់ជនជាតិ Hoa

ក្នុងវប្បធម៌ Hoa ដើមទទឹមតំណាងឱ្យសំណាងល្អ ជីជាតិ និងសុភមង្គល។ នេះជាមូលហេតុដែលគ្រួសារ Hoa ភាគច្រើនដាំដើមទទឹមនៅតាមមុខផ្ទះរបស់ខ្លួន ហើយមែកទទឹមច្រើនតែត្រូវបានរួមបញ្ចូលនៅក្នុងគ្រឿងបូជា ឬនំរាងទទឹមត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបង្ហាញពីសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ពួកគេ ព្រមទាំងបួងសួងប្រាថ្នាក្តីសុខ និងសុភមង្គល។

បណ្តុះពូជខាងសិល្បៈ Khmer នៅតំបន់ដាច់ស្រយាល

អស់រយៈកាលជាង ១១ ឆ្នាំចាប់តាំងពីខ្លួនបានធ្វើជាកូនប្រសារនៅ Cà Mau អ្នកគ្រូ Thạch Thị Sô Phi មានដើមកំណើតនៅខេត្ត Trà Vinh (ចាស់) នៅតែរក្សាចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួនចំពោះសិល្បៈប្រពៃណី Khmer។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាសាកលវិទ្យាល័យ Cần Thơ អ្នកគ្រូបាននាំយកចំណេះដឹង និងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះវប្បធម៌ជនជាតិរបស់ខ្លួនមកផ្ទះស្វាមី រួមចំណែកដល់ការពង្រឹងជីវិតខាងវិញ្ញាណសម្រាប់បងប្អូនប្រជាជនក្នុងតំបន់ផងដែរ។

ចង្ក្រានអុស ស្លាកស្នាមនៃវប្បធម៌ Khmer

ចង្ក្រានអុស ជាឧបករសម្រាប់ចម្អិនរាល់មុខម្ហូបផ្សេងៗតាមបែបប្រពៃណីរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer នៅទូទាំងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង។ នេះមិនត្រឹមសម្រាប់បម្រើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ ប្រភេទចង្ក្រាន្តនេះថែមទាំងបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីសកម្មភាពនៃការរស់នៅរបស់បងប្អូនប្រជាជនតាមបែបលក្ខណៈធម្មជាតិនៃតំបន់ព្រែកទន្លេទៀតផង ផ្តើមពីនោះក៏រក្សាតម្លៃវប្បធម៌ដ៏យូរអង្វែងរបស់សហគមន៍ Khmer Nam Bộ ផងដែរ។

ផ្ការាំង ជាប្រភេទផ្កាដ៏បរិសុទ្ធក្នុងសំណាក់ព្រះពុទ្ធសាសនា

អមជាមួយសូរសព្ទសម្លេងព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ និងគងស្គរដ៏រងំ និងក្លិនផ្សែងធូបដ៏ក្រអូបបានជ្រាបចូលក្នុងបរិយាកាសយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងវត្តអារាម Khmer។ មនុស្សជាច្រើនប្រាកដជាធ្លាប់បានឈប់នៅចំពោះមុខដើមផ្កាមួយដើមដ៏ពិសេស។ ដើមផ្កានេះ គឺផ្កាមិនរីកចេញពីមែកដូចដើមផ្កាធម្មតានោះទេ វាបែជារីកចេញពីដើមទៅវិញ។ នោះគឺដើមផ្ការាំង - ប្រវត្តិនៃប្រភេទផ្កានេះ មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងជីវិតវប្បធម៌ និងស្មារតីរបស់ជនរួមជាតិ Khmer ព្រមទាំងពោរពេញទៅដោយទស្សនវិជ្ជានៃព្រះពុទ្ធសាសនា។

នំបញ្ចុកទឹកសម្ល រសក្លិនរបស់ Khmer

នៅពេលរំលឹកអំពីម្ហូប Khmer Nam Bộ មនុស្សជាច្រើននឹងគិតភ្លាមដល់ប្រហុក អំបុក ឬបណ្តាមុខម្ហូបដែលទាក់ទងជាមួយពិធីបុណ្យប្រពៃណី។ ក្នុងនោះ នំបញ្ចុកទឹកសម្លត្រូវបានចាត់ទុក ជាម្ហូបមួយក្នុងចំណោមម្ហូបដ៏ឆ្នើមបំផុត ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីចំណេះដឹងខាងធ្វើម្ហូប របៀបរស់នៅ និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ប្រជាជន Khmer នៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ។

ញាំស្តៅមុខម្ហូបសាមញ្ញបែបជនបទ

ស្តៅគឺជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលធ្លាប់ស្គាល់នៅតាមតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ ជាពិសេសនៅតាមភូមិស្រុក Khmer ច្រើន។ ហើយវាមិនត្រឹមតែជាប់ទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងជីវិតរស់នៅរបស់ប្រជាជនប៉ុណ្ណោះទេ ដើមស្តៅ ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តរូបនៃធម្មជាតិបែបជនបទ មួយប្រភេទ រួមទាំងមានភាពធន់នៃតំបន់ Nam Bộ ទៀតផង។

សម្លត្រីងៀត ការរួមបញ្ចូលរវាងវប្បធម៌ Kinh - Khmer

តំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គ គឺជាតំបន់រស់នៅរួមគ្នាដ៏យូរអង្វែងរវាងបណ្តាជនជាតិជាបងប្អូនទាំង ៣ រួមមាន Kinh - Khmer - Hoa។ អាស្រ័យការលាយឡំគ្នានេះបានបង្កើតវប្បធម៌មុខម្ហូបម្ហូបដ៏សម្បូរបែប ចម្រុះ និងប្លែកទៀតផង។ ប្រសិនបើសម្ល ជាមុខម្ហូនប្រពៃណីរបស់ជនរួមជាតិ Khmer នៅពេលដែលវាបានចូលមកក្នុងជីវភាពរបស់ប្រជាជន Kinh ក្នុនៅតាមតំបន់ដីសណ្តរទន្លមេគង្គ មុចម្ហូបនេះត្រូវបានសម្របខ្លួនយ៉ាងបត់បែនដើម្បីឱ្យសមស្របនឹងរសជាតិក្នុងស្រុក និងគ្រឿងផ្សំដែលមានស្រាប់នៅភូមិភាគ។

រក្សាព្រលឹងនៃរបាំប្រពៃណីដោយស្ងៀមស្ងាត់

សម្រាប់ជនរួមជាតិ Khmer នៅសង្កាត់ Hiệp Thành សិប្បការិនី Thạch Thea Ry មិនត្រឹមតែមានជំនាញផ្នែងខាងសិល្បៈរបាំប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាគ្រូបង្រៀនដោយស្ងៀមស្ងាត់អំពីរបាំប្លែកៗចែកជូនដល់ប្អូនៗកុមារនៅក្នុងភូមិស្រុកទៀតផង។ អាស្រ័យការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួន ទើបទេពកោសល្យ និងស្មារតីទទួលខុសត្រូវក្នុងការអភិរក្សាវប្បធម៌ប្រពៃណីត្រូវបានបណ្តុះក្នុងយុវវ័យជាច្រើនផងដែរ។

អភិរក្សសិល្បៈចំរៀងបុរាណ Triều Kịch របស់សហគមន៍ Hoa

ក្នុងជីវភាពវប្បធម៌ និងស្មារតីរបស់សហគមន៍ជនជាតិ Hoa តន្ត្រីមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជាពិសេស។ វាមិនត្រឹមជាកន្លែងសម្រាប់បង្ហាញពីក្តីបំណងប្រាថ្នា និងចែករំលែកខាងអារម្មណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាសូរសព្ទសម្លេងងនៃក្តីស្រម័យសម្រាប់សុភមង្គលផងដែរ។ នេះត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈឈុតរឿងសម្តែង និងបទចម្រៀងនីមួយៗ។ ក្នុងនោះ សិល្បៈល្ខោនបុរាណ Triều Kịch របស់ជនជាតិ Hoa ដែលមានដើមកំណើត Triều Kịch គឺជា "ស្ពាន" សម្រាប់បង្ហាញពីតម្លៃខាងវិញ្ញាណទាំងនេះ។

ចំណុចខំខាន់សម្រាប់អភិវឌ្ឍទេសចរណ៍

នៅតំបន់ដែនដីចុងជ្រោយបង្អស់របស់ប្រទេសជាតិ ដែលសម្បូរដោយបឹងទន្លេ និងព្រៃស្មាច់ កោងកាង សិល្បៈយូកេររបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer Cà Mau កំពុងស្ងៀមស្ងាត់ពង្រីកសាយភាយក្លាយជាចំណុចដ៏សំខាន់នៃលក្ខណៈវប្បធម៌ដ៏ល្អប្រពៃផងដែរ។ មិនចាំចាប់មានឆាកធំទូលាយនោះទេ សិល្បៈយូកេរបានទាក់ទាញអ្នកទស្សនាដោយយោងតាមលក្ខណៈប្រពៃណី និងចំណងឮចំណូលចិត្តទាំងចង្វាក់ភ្លេងផងនិងទាំងកាយវិការក្នុងការសម្តែងផង។