Tìm hướng phát triển từ tiềm năng khác biệt - Bài 2: Ðiểm mở đầu vươn ra biển lớn

Không còn là điểm cuối trên bản đồ Việt Nam, những công trình, dự án trọng điểm đã đưa Cà Mau thực sự trở thành "điểm mở đầu" cho khát vọng vươn ra biển lớn của cả vùng đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL). Tỉnh đang từng bước xác lập vị thế trung tâm kinh tế biển bao gồm: thuỷ sản, năng lượng tái tạo, công nghiệp khí - điện - đạm, logistics... hàng đầu và là cực tăng trưởng năng động của khu vực.

Cửa ngõ kết nối chiến lược

Cà Mau nằm ở trung tâm vùng biển các nước Ðông Nam Á; thuộc hành lang phát triển kinh tế phía Nam của Chương trình hợp tác phát triển tiểu vùng Mekong mở rộng, có điều kiện thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế với các nước Ðông Nam Á.

Bên cạnh đó, không gian biển của tỉnh có ưu thế rõ rệt với 3 mặt giáp biển; là 1 trong 4 ngư trường trọng điểm của cả nước; có 3 cụm đảo gần bờ là Hòn Khoai, Hòn Chuối, hòn Ðá Bạc. Trong đó, cụm đảo Hòn Khoai có đủ điều kiện để xây dựng trở thành cảng biển tổng hợp quy mô lớn, cực tăng trưởng chiến lược của tỉnh và cả vùng.

Là tỉnh duy nhất của Việt Nam có 3 mặt giáp biển, bờ biển dài khoảng 310 km và ngư trường rộng lớn, Cà Mau trở thành "tỉnh cửa ngõ" phát triển ra biển trong khu vực.

Theo TS Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính), Cà Mau thuộc hành lang kinh tế Bắc - Nam, 1 trong 3 hành lang kinh tế ưu tiên của quốc gia đến năm 2030. Tỉnh còn nằm trên hành lang kinh tế Hà Tiên - Rạch Giá - Cà Mau, kết nối với hành lang ven biển phía Nam của Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng, giữ vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực ven biển phía Tây của ÐBSCL và toàn vùng.

Vị trí và vai trò quan trọng của Cà Mau cũng đã được khẳng định trong Quy hoạch tổng thể quốc gia và Quy hoạch vùng ÐBSCL thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ðặc biệt, cụm đảo Hòn Khoai được xác định không chỉ là cảng biển tổng hợp lưỡng dụng tầm khu vực, đầu mối logistics quốc tế và cửa ngõ xuất khẩu năng lượng tái tạo..., mà còn giữ vai trò quan trọng trong thế trận quốc phòng - an ninh biển, đảo.

Thông qua trục hành lang kinh tế ven biển và các tuyến cao tốc: Cần Thơ - Cà Mau, Cà Mau - Ðất Mũi, Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu..., cùng với hệ thống cảng biển mà trung tâm là Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đã tạo thành hệ thống liên kết vùng, đặc biệt là vùng kinh tế ven biển vững chắc. Ðiều này đưa Cà Mau trở thành đầu mối giao thương hàng hải quan trọng trên tuyến hàng hải quốc tế.

Cái Ðôi Vàm là một trong những đô thị biển quan trọng trên trục phát triển khu vực biển Tây với nghề làm khô truyền thống.

Ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định, Cà Mau đang mang diện mạo mới, từ vùng đất “tận cùng Tổ quốc” vươn lên trở thành “địa đầu cực Nam”, cửa ngõ hướng ra biển lớn. Cà Mau hiện nay có quy mô lớn hơn, đa dạng hơn về tài nguyên và hội tụ đầy đủ tiềm năng, lợi thế cùng khát vọng bứt phá để trở thành đầu mối liên kết quan trọng trong khu vực ÐBSCL.

“Cao tốc Bắc - Nam đoạn Cần Thơ - Cà Mau, cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai... sẽ biến Cà Mau thành cửa ngõ giao thương thực sự, không chỉ còn là tiềm năng”, ông Võ Tân Thành khẳng định.

Nghề nuôi biển là lĩnh vực kinh tế quan trọng trong chiến lược phát triển hướng ra biển của tỉnh.

Trung tâm năng lượng sạch

Trong quy hoạch tỉnh và quy hoạch điện lực khẳng định: “Vùng biển Cà Mau - Hòn Khoai có tiềm năng rất lớn về điện gió ven bờ, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, hydrogen xanh”.

TS Nguyễn Như Quỳnh cho biết: “Ðịnh hướng của tỉnh là xây dựng cụm đảo Hòn Khoai trở thành mô hình đảo năng lượng sạch, tự chủ năng lượng trên cơ sở khai thác hiệu quả điện gió và điện mặt trời. Ðặc biệt, khu vực biển xung quanh được định hướng phát triển điện gió ngoài khơi để phục vụ xuất khẩu điện sang các quốc gia ASEAN”.

Hiện nay, Cà Mau đã hình thành cụm công nghiệp khí - điện - đạm; các cánh đồng điện gió quy mô lớn với 16 dự án điện gió thương mại đang vận hành, tổng công suất khoảng 870,2 MW. Cùng với đó là nhiều dự án năng lượng lớn như: điện khí tự nhiên hoá lỏng (LNG) Bạc Liêu (3.200 MW), điện gió Nhật Bản (50 MW)...

Ngoài ra, tỉnh đã xây dựng đề án xuất khẩu điện quy mô từ 2.000-5.000 MW, sản xuất khoảng 86.248 tấn hydrogen xanh mỗi năm và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong Quy hoạch điện VIII. Dự án đường ống thu gom khí từ các mỏ mới dự kiến vận hành trong giai đoạn 2026-2030, với công suất khoảng 2,2 tỷ m³ khí/năm. Khi các dự án này hoàn thành, Cà Mau sẽ trở thành trung tâm năng lượng sạch của vùng, đóng vai trò quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên để phát triển mạnh điện gió ven biển, điện gió ngoài khơi, các loại hình năng lượng tái tạo, từng bước tham gia chuỗi hydrogen xanh, amoniac xanh, đưa Cà Mau trở thành trung tâm năng lượng sạch, năng lượng mới của ÐBSCL và khu vực phía Nam là một trong những định hướng lớn của tỉnh trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh đến năm 2050.

Với những lợi thế hiện có, Cà Mau được xác định là trung tâm năng lượng sạch của vùng ĐBSCL.

“Riêng năm 2026, tỉnh phấn đấu tiếp tục đưa vào khai thác 4 dự án điện gió mới, với tổng công suất khoảng 342 MW”, ông Dương Vũ Nam, Phó Giám đốc Sở Công thương, thông tin.

Với vị trí địa lý đặc biệt, Cà Mau là địa bàn chiến lược trong khát vọng vươn ra biển lớn của vùng ÐBSCL và là điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong lĩnh vực kinh tế xanh, năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái đặc thù. Ðây chính là những tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội và lợi thế cạnh tranh để tỉnh phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững và toàn diện.

Nguyễn Phú

Bài 3: Nỗ lực tháo điểm “nghẽn”