Thứ hai, 16-11-26 12:29:45
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Nhuận tháng 4 âm lịch

Báo Cà Mau

Năm nay, âm lịch là năm nhuận có 2 tháng 4. Theo truyền thống, người Bạc Liêu có thói quen sử dụng âm lịch trong sản xuất cũng như trong một số sinh hoạt đời thường (cất nhà, khai trương, cưới gả…). Nhưng cứ đến năm nhuận âm lịch, cũng có người băn khoăn không biết dùng như thế nào, ví dụ như tổ chức đám giỗ, gieo sạ…

Năm nay cũng là năm nhuận dương lịch. Nhưng thông thường không nhất thiết năm nhuận của dương lịch và âm lịch trùng nhau.

Theo cách tính năm nhuận của dương lịch, chỉ cần lấy số năm hiện hành chia cho 4; năm nào chia chẵn cho biết sẽ là năm nhuận dương lịch. Còn cách tính năm nhuận của âm lịch thì phức tạp hơn.

Tháng mặt trăng trung bình có 29,5 ngày. Mỗi năm âm lịch có 354 ngày, ngắn hơn năm dương lịch 11 ngày. Cứ 3 năm ngắn hơn 33 ngày, vì vậy, cứ 3 năm âm lịch, người ta phải cho thêm một tháng nhuận. Tuy nhiên, năm âm lịch vẫn còn chậm hơn so với năm dương lịch.

Ngay từ thời Xuân Thu, người Trung Quốc đã tìm ra chu trình 19 năm âm lịch có 7 tháng nhuận. Sau này, ông Meton, nhà thiên văn Hy Lạp cổ, tái phát hiện và được gọi là chu trình Meton, đã tạo nên cơ sở để xác định các năm nhuận, tháng nhuận cho âm lịch.

Theo đó, trong 19 năm dương lịch có 228 tháng dương lịch tương ứng với 235 tháng âm lịch, thừa 7 tháng so với tháng dương lịch, gọi là 7 tháng nhuận. Bảy tháng đó được quy ước vào các năm thứ 3, 6, 9 (hoặc 8), 11, 14, 17 của chu kỳ 19 năm theo quy trình Meton.

Để biết năm âm lịch nào có nhuận, ta lấy số năm dương lịch tương ứng chia cho 19, nếu số dư là một trong các số: 0, 3, 6, 9 (hoặc 8), 11, 14, 17 thì năm đó có tháng nhuận cho năm âm lịch.

Năm nay là năm Nhâm Thìn - 2012, lấy 2012 chia cho 19, còn dư 17. Vậy năm Nhâm Thìn là năm nhuận. Tương tự như thế, năm Kỷ Sửu (2009) là năm nhuận (2009 chia cho 19, còn dư 14); năm Bính Tuất (2006) là năm nhuận (2006 chia cho 19, còn dư 11)…

Nhưng năm nhuận âm lịch lại còn phức tạp ở chỗ phải xác định tháng nhuận nào cho phù hợp. Năm nhuận dương lịch thì đã có sự thống nhất tháng nhuận là tháng 2 (thêm một ngày, từ 28 lên 29 ngày). Nhưng tháng nhuận âm lịch thì phải căn cứ vào điểm khác sao cho giữa âm lịch và dương lịch tương ứng với nhau, không có sự chênh lệch quá mức.

Cách tính này khá phức tạp nhưng khi đã hiểu rõ, người ta sẽ thấy ngay hiệu quả của nó và thông qua đó, tuy dương lịch được lấy làm căn cứ để sản xuất mùa vụ nhưng âm lịch vẫn được nhiều người dùng do cũng có tính tương đối của nó so với dương lịch…

Theo quy ước, tháng nhuận âm lịch được đặt vào các tháng không có trung khí. Nhưng thế nào là trung khí?

Trung khí là một khái niệm rút ra từ quy luật chuyển động của quả đất và mặt trời. Người ta chia đường đi của mặt trời giữa các chòm sao (gọi là hoàng đạo) ra 12 khoảng cách đều nhau tương ứng thời gian 1 tháng tính từ điểm xuân phân (giữa xuân) ngày 21 tháng 3 dương lịch. Các khoảng cách này gọi là cung hoàng đạo, mỗi cung dài 30 độ và được đặt tên khác nhau: Xuân phân - Cốc vũ - Tiểu mãn - Hạ chí - Đại thử - Xử thử - Thu phân - Sương giáng - Tiểu tuyết - Đông chí - Đại hàn - Vũ thủy. Ngày mà mặt trời đi qua điểm giữa của mỗi cung này gọi là ngày trung khí.

Các nhà làm lịch chia mỗi cung ra làm hai, kể từ Thanh minh - Lập hạ - Mang chủng - Tiểu thử - Lập thu - Bạch lộ - Hàn lộ - Lập đông - Đại tuyết - Tiểu hàn - Lập xuân - Kinh trập. Tất cả là 24 điểm, mỗi điểm cách nhau 15 độ. Ngày mà mặt trời đi vào mỗi cung (trừ những cung có ngày trung khí) gọi là ngày tiết khí. Cả thảy có 12 ngày trung khí và 12 tiết khí.

Theo quy ước nêu trên (tháng nhuận âm lịch được đặt vào các tháng không có trung khí), tháng nhuận của năm Nhâm Thìn 2012 rơi vào tháng 4.

Năm nhuận âm lịch có ảnh hưởng gì đến thời tiết, khí hậu?

Mặt trời rất lớn, cung cấp nguồn năng lượng chủ yếu cho trái đất và chi phối sự hình thành, biến động của thời tiết, khí hậu trái đất. Còn ảnh hưởng của mặt trăng đến thời tiết, khí hậu trái đất chưa rõ ràng, ngoại trừ ảnh hưởng đến thủy triều. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến xảy ra những diễn biến bất thường của thời tiết, khí hậu của trái đất hôm nay nhưng trong đó đã có “thủ phạm” là do con người, không nên đổ cho tại “năm nhuận”.

Ở góc độ văn hóa, dân gian lấy ngày giỗ theo âm lịch. Nhưng có người băn khoăn có làm đám giỗ trong tháng nhuận không (ví dụ thường tổ chức lễ giỗ vào ngày 10 tháng 5 âm lịch nay đến mùng 10 tháng 4 nhuận có làm giỗ không?). Theo tiêu chí “thấy mặt đặt tên” thiết nghĩ là không làm, cứ đến ngày mùng 10 tháng 5 hẵng làm. Người mất vào tháng nhuận thì được làm giỗ vào tháng thường của năm không nhuận, hoặc giỗ vào tháng nhuận nếu năm giỗ có nhuận đúng vào tháng đó (thường là rất lâu, khoảng 28 năm = 7 lần x 4 năm).

Trong tháng nhuận, việc cưới gả, động thổ xây cất mới hầu như không được tổ chức vì tháng nhuận được coi là tháng “độn”, “coi ngày” không được. Nhưng nếu nghĩ chí miêng, không có “ngày tốt” thì cũng không có “ngày xấu”, vậy nên cứ an tâm làm mọi việc trong tháng nhuận này mà không sợ “thất bại”(!).

T.C

THÔNG BÁO

Rà soát công tác chấm ảnh Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026

Sáng 13/11, Ban Tổ chức Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026 tổ chức cuộc họp với Ban Giám khảo nhằm rà soát hồ sơ và thống nhất quy trình chấm ảnh dự thi.

7 giọng ca xuất sắc vào Chung kết xếp hạng “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 12/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, đêm thi thứ hai vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026” diễn ra sôi nổi, khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc. Qua hai đêm tranh tài, Ban Tổ chức đã lựa chọn 7 thí sinh xuất sắc nhất bước vào Vòng Chung kết xếp hạng và trao giải.

Người trẻ và niềm đam mê nhạc cụ dân tộc

Dù âm nhạc đương đại và xu hướng giải trí trên nền tảng số ngày càng chiếm ưu thế, nhưng tiếng đàn kìm, đàn tranh, guitar phím lõm hay những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer vẫn có sức sống riêng trong đời sống văn hoá Cà Mau.

Gần 6.800 vận động viên sẵn sàng chinh phục giải Marathon Cà Mau 2026

Trong hai ngày 14 và 15/11, Giải chạy Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam với chủ đề “Điểm hẹn Cà Mau” sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau (đường Lê Duẩn, phường An Xuyên).

Khai mạc vòng Chung kết “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 11/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026”. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng CTV và phát trên các nền tảng số của đơn vị.

Khóm Công Điền rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết

Chiều 11/11, đồng chí Lâm Văn Bi, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, đã đến tham dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 cùng bà con Nhân dân Khóm Công Điền (phường Vĩnh Trạch).

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I - năm 2026: 18 thí sinh tranh tài vòng Chung kết

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026, do Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau tổ chức, là sân chơi âm nhạc hấp dẫn, thu hút 140 thí sinh đến từ các địa phương, đơn vị trong tỉnh tham gia. Qua vòng tuyển chọn, 74 thí sinh xuất sắc bước vào vòng Bán kết với 4 buổi thi diễn sôi nổi. Sau 4 buổi thi diễn Bán kết, 18 thí sinh xuất sắc được chọn bước vào Chung kết.

Hơn 700 học sinh trải nghiệm di sản văn hoá Cà Mau

Chiều 11/11, Bảo tàng tỉnh Cà Mau phối hợp với Phòng Văn hoá - Xã hội phường Bạc Liêu và Trường THPT Chuyên Bạc Liêu tổ chức chương trình trải nghiệm di sản với chủ đề “Cà Mau - Hội tụ sắc màu văn hoá phương Nam” cho hơn 700 học sinh trên địa bàn.

Sôi nổi cuộc thi nâng cao năng lực Ban vận động ấp xây dựng đời sống văn hoá

Sáng 11/11, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau phối hợp UBND xã Phước Long tổ chức Cuộc thi Nâng cao năng lực các thành viên Ban vận động ấp trong thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”.