Thứ hai, 16-11-26 15:23:01
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Út Trà Ôn - ông vua vọng cổ

Báo Cà Mau

Việt Nam có nhiều chủng loại sân khấu như: chèo, tuồng (hát bội), bài chòi, cải lương… Mỗi kịch chủng có một số thể điệu khác nhau mang đậm chất bi, hùng, hài, tự sự được thiết kế trong kịch bản. Nếu cải lương sở hữu một rừng âm nhạc nhiều vô kể thì các nghệ thuật khác chỉ có vài chục bản làm nền cho tác giả tùy nghi lồng ca từ cho hợp kịch huống. Và trong rừng nhạc cải lương, chỉ duy nhất bản vọng cổ là khó thể hiện nhất. Muốn ca hay vọng cổ phải có làn hơi trời ban, truyền cảm, lay động lòng người theo nội dung ca từ, cách sắp chữ hợp lý, thông minh; lại còn vững chắc bộ nhịp, mà song lang là con át chủ bài độc tôn sinh - sát để tôn vinh hay hủy diệt sinh mệnh nghề ca.

Đệ nhất danh ca vọng cổ Út Trà Ôn

Cải lương có niên kỷ gần ngót trăm năm thì cũng gần 90 năm vọng cổ phò tá cải lương đắc lực qua mấy thời hoàng kim, để từ đó cho ta nhận diện 2 yếu nhân có công lớn giúp vọng cổ trường tồn theo thời gian vốn luôn khắc nghiệt bởi quy luật đào thải. Đó là ca vương vọng cổ Út Trà Ôn và viết vương vọng cổ Viễn Châu.

Ở lĩnh vực cải lương, đề cập đến danh hiệu Đệ nhất danh ca (ĐNDC) phải minh định 2 đối tượng: ĐNDC tài tử cải lương (nghĩa là ca giỏi các thể loại âm nhạc) và ĐNDC vọng cổ (có nghĩa ca xuất sắc bản vọng cổ bất kỳ bài nào). Thập niên 50 của thế kỷ 20, nhà báo Trần Tấn Quốc - người sáng lập Giải thưởng Thanh Tâm thường viết bài phê bình chương trình cổ nhạc của Đài Phát thanh Sài Gòn; và tôn vinh 2 nghệ sĩ Năm Bửu, Ngọc Ánh là nam - nữ ĐNDC cổ nhạc Nam phần, do thâm sâu học thuật, uyên bác các làn điệu, ca đúng hơi giọng đặc trưng của Nam, Bắc, Oán, Ngự…

NSND Út Trà Ôn đoạt danh hiệu ĐNDC vọng cổ qua cuộc bình chọn của khán thính giả và báo chí (do ông Trần Tấn Quốc chủ xướng) năm 1956, vài năm sau lại đoạt danh hiệu ĐNDC vọng cổ lần thứ II. Tính đến nay đã qua gần 60 năm, có biết bao cuộc bình bầu; và nam danh ca nào đó đoạt Khôi nguyên hoặc ĐNDC vọng cổ chứ chưa ai đủ chuẩn để lên “ngôi vua”. Riêng Út Trà Ôn ngần ấy năm vững vàng ngôi vị độc tôn hát vọng cổ hay nhất chưa ai vượt qua, đáng được khách tri âm và tín đồ “đạo hát” suy tôn hoàng đế! Điều này được công chúng “khẩu phục tâm đồng” sau khi các bộ đĩa ca độc chiếc (đơn ca) “Sầu vương biên ải”, “Tôn Tẩn giả điên” (cuối năm 1940) ra đời, đã ngay lập tức được công nhận. Từ buổi ấy, thành tích được nối tiếp bằng những thắng lợi lẫy lừng hơn, chói chang qua “Tình anh bán chiếu”, “Tình phụ tử”, “Đài hoa dâng Bác”, “Vua Trụ thiêu mình”, “Lửa rừng Miên Thượng”…

Qua cái đổ vỡ đoạn trường của ông giáo Hương (vở “Tuyệt tình ca”); cái hào khí bi tráng của lão nông Tám Khỏe (vở “Người ven đô”); cái mối hận thiên thu tan nát cơ đồ của Long Việt (vở “Tiếng trống sang canh”); mối oan nghiệt tình thù của hào kiệt Kiều Phong (vở “Kiều Phong - A Tử”)… đã được ông hòa nhập nhuần nhuyễn cao độ lời ca vào nét diễn. Bằng giọng đồng tuyệt hảo cao vút (dây hò 6), âm vực rộng, đậm đầy sĩ khí phương Nam, chân phương của dân miền Tây thẳng thắn, bộc trực, hồn hậu… Những tố chất ấy nào phải dễ tìm?

Từ những năm 1940, tài ca của Út Trà Ôn là tấm gương cho các ca sĩ cùng thời soi rọi, phấn đấu để không lạc hậu. Ông hơn họ, đã đành, về làn hơi thiên phú; nhưng để cự ly cao thấp không quá xa, họ phải nỗ lực tu bồi, rèn luyện hơi và kỹ thuật cao. Đối với các thế hệ sau, ông đương nhiên vẫn là chuẩn mực, là cái thang điểm cho họ khổ luyện. Sự phấn đấu rộn ràng của nhiều thế hệ liên tục nửa thế kỷ qua đã bật lên nhiều nguyên cớ và mục tiêu: Khao khát được sánh vai; bảo đảm lâu dài sinh mệnh nghề nghiệp (tiền, tài, danh vọng), ghi dấu ấn bền vững trong tâm thức công chúng. Để rồi ta có thể tạm kết: một thế hệ vàng vọng cổ như một dòng chảy mạnh được khai thông nửa thế kỷ nay và đang tồn tại. Có thể nói một vương triều vọng cổ với đông đủ bá quan (danh ca) đa bản sắc, đa cấp bậc phẩm trật (cự ly cách biệt tài năng); mà ngự trên ngai là vua vọng cổ Út Trà Ôn. Đó là huyền thoại có thực, không hư ảo.

Hồ Quang (nhà báo kịch trường)

THÔNG BÁO

Rà soát công tác chấm ảnh Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026

Sáng 13/11, Ban Tổ chức Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026 tổ chức cuộc họp với Ban Giám khảo nhằm rà soát hồ sơ và thống nhất quy trình chấm ảnh dự thi.

7 giọng ca xuất sắc vào Chung kết xếp hạng “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 12/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, đêm thi thứ hai vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026” diễn ra sôi nổi, khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc. Qua hai đêm tranh tài, Ban Tổ chức đã lựa chọn 7 thí sinh xuất sắc nhất bước vào Vòng Chung kết xếp hạng và trao giải.

Người trẻ và niềm đam mê nhạc cụ dân tộc

Dù âm nhạc đương đại và xu hướng giải trí trên nền tảng số ngày càng chiếm ưu thế, nhưng tiếng đàn kìm, đàn tranh, guitar phím lõm hay những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer vẫn có sức sống riêng trong đời sống văn hoá Cà Mau.

Gần 6.800 vận động viên sẵn sàng chinh phục giải Marathon Cà Mau 2026

Trong hai ngày 14 và 15/11, Giải chạy Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam với chủ đề “Điểm hẹn Cà Mau” sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau (đường Lê Duẩn, phường An Xuyên).

Khai mạc vòng Chung kết “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 11/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026”. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng CTV và phát trên các nền tảng số của đơn vị.

Khóm Công Điền rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết

Chiều 11/11, đồng chí Lâm Văn Bi, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, đã đến tham dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 cùng bà con Nhân dân Khóm Công Điền (phường Vĩnh Trạch).

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I - năm 2026: 18 thí sinh tranh tài vòng Chung kết

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026, do Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau tổ chức, là sân chơi âm nhạc hấp dẫn, thu hút 140 thí sinh đến từ các địa phương, đơn vị trong tỉnh tham gia. Qua vòng tuyển chọn, 74 thí sinh xuất sắc bước vào vòng Bán kết với 4 buổi thi diễn sôi nổi. Sau 4 buổi thi diễn Bán kết, 18 thí sinh xuất sắc được chọn bước vào Chung kết.

Hơn 700 học sinh trải nghiệm di sản văn hoá Cà Mau

Chiều 11/11, Bảo tàng tỉnh Cà Mau phối hợp với Phòng Văn hoá - Xã hội phường Bạc Liêu và Trường THPT Chuyên Bạc Liêu tổ chức chương trình trải nghiệm di sản với chủ đề “Cà Mau - Hội tụ sắc màu văn hoá phương Nam” cho hơn 700 học sinh trên địa bàn.

Sôi nổi cuộc thi nâng cao năng lực Ban vận động ấp xây dựng đời sống văn hoá

Sáng 11/11, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau phối hợp UBND xã Phước Long tổ chức Cuộc thi Nâng cao năng lực các thành viên Ban vận động ấp trong thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”.