Chủ nhật, 1-2-26 14:14:31
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

HƯỚNG TỚI KỶ NIỆM 100 NĂM NGÀY BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM (21/6/1925-21/6/2025)

Nhà báo Trần Ngọc Hy một lòng trung kiên, bất khuất

Báo Cà Mau

Trần Ngọc Hy (tên thường gọi Tư Nhân), sinh năm 1924, quê quán xã Tạ An Khương, huyện Ðầm Dơi. Trần Ngọc Hy tham gia cách mạng năm 1943; công tác nông dân quê nhà, năm 1945 là cán bộ Ty Thông tin. Từ năm 1956-1957, Trưởng ban Biên tập Báo Hoà Bình Thống Nhất.

Năm 1943, tốt nghiệp Diplôme, Trần Ngọc Hy về quê tham gia phong trào nông dân đấu tranh chống bọn địa chủ ác bá, chống bọn chính quyền tay sai hà khắc bóc lột nông dân, chống sưu cao thuế nặng.

Có học vấn, nhiệt tình cách mạng, gần gũi với đời sống nông dân, nên trong thời gian ngắn, Trần Ngọc Hy trở thành người tiêu biểu, có uy tín cao, trở thành người lãnh đạo phong trào đấu tranh của giai cấp nông dân ở quê nhà. Trần Ngọc Hy thường xuyên tập hợp nông dân diễn thuyết vạch trần âm mưu, tội ác của bọn thực dân phong kiến, kêu gọi nông dân đoàn kết và đề ra phương pháp đấu tranh.

Dưới sự lãnh đạo của Trần Ngọc Hy, phong trào đấu tranh của nông dân xã Tạ An Khương phát triển sâu rộng từng ngày, làm cho bọn làng, bọn quận lo sợ và tìm mọi cách dập tắt những cuộc “nổi loạn” ấy. Chúng biết chắc rằng Trần Ngọc Hy là người “cầm đầu”, cho nên muốn dập tắt các cuộc “nổi loạn” thì phải trừ khử Trần Ngọc Hy. Sở mật thám Sài Gòn ra lệnh truy nã “tên cộng sản, tên cầm đầu” Trần Ngọc Hy. Thế nhưng, Trần Ngọc Hy vẫn tồn tại và hoạt động ngày càng mạnh mẽ trong sự đùm bọc, bảo vệ của bà con nông dân.

Cách mạng Tháng Tám (năm 1945) thành công, Tỉnh uỷ Bạc Liêu (nay là Cà Mau - Bạc Liêu) rút Trần Ngọc Hy về Ty Thông tin Bạc Liêu, phân công ông phụ trách công tác báo chí của tỉnh, Trần Ngọc Hy đóng góp đắc lực vào hoạt động của tờ Thông tin Bạc Liêu và góp công lớn vào việc thành lập tờ báo Chiến - cơ quan ngôn luận của đảng bộ. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, thực hiện chủ trương chuyển hướng vào hoạt động bí mật, tờ báo Chiến đổi măng sét “Hoà Bình Thống Nhất”, Trần Ngọc Hy được Tỉnh uỷ phân công theo dõi công tác báo chí, kiêm Trưởng ban Biên tập Báo Hoà Bình Thống Nhất.

Nhà báo Nguyễn Hải Tùng - người từng hoạt động báo chí bí mật với Nhà báo Trần Ngọc Hy, kể: “Hoạt động bí mật, sống trong nhà dân nghèo đông con nheo nhóc, khổ sở, anh Tư Nhân đi kiếm củi, làm cá, nấu cơm, thấy các cháu dơ bẩn, anh tắm rửa, kỳ cọ cho từng cháu. Mỗi khi chị Tư vào thăm, có món ăn gì anh cũng dành phần cho anh chị chủ nhà và các cháu”.

Trước sự kiểm soát gắt gao và khủng bố tàn bạo của  Mỹ - nguỵ, Báo Hoà Bình Thống Nhất dựng căn cứ ở các khu rừng sâu, có khi anh em phải biên tập, in ấn tờ báo dưới hầm bí mật. Khi làm ra tờ báo hay quyển sách, anh em nguỵ trang cẩn thận, không kể ngày hay đêm, chuyển qua hệ thống tổ chức cơ sở đảng, cơ sở quần chúng khắp nơi trong tỉnh. Những sản phẩm quý báu ấy mang niềm tin cho đảng viên, cán bộ và quần chúng, góp phần tạo ra sức mạnh và động lực vượt qua thử thách ác liệt, giữ vững niềm tin cách mạng thắng lợi.

Nhà báo Nguyễn Hải Tùng kể: “Cơ quan Báo Hoà Bình Thống Nhất đóng căn cứ tại Tràm Lựu, anh em đang in tờ báo do anh Hy biên tập thì có người chạy đến báo tin, anh Hy bị biệt kích Chi khu Ðầm Dơi vào cứ nổ súng vây bắt, chúng đánh anh Hy sưng phù mình mẩy, không còn nhìn ra anh nữa”.

Ngày 9/7/2017, đồng chí Nguyễn Thiện  Nhân, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành uỷ TP Hồ Chí Minh đến thăm gia đình bà Ðỗ Thị Mĩnh, vợ Liệt sĩ - Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, Nhà báo Trần Ngọc Hy tại Phường 5, TP Cà Mau. Ảnh: THANH MINH

Ngày 9/7/2017, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành uỷ TP Hồ Chí Minh đến thăm gia đình bà Ðỗ Thị Mĩnh, vợ Liệt sĩ - Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, Nhà báo Trần Ngọc Hy tại Phường 5, TP Cà Mau. Ảnh: THANH MINH

Là bạn học, tên Quận trưởng Thắng biết rõ Trần Ngọc Hy học giỏi, có tài, nên hắn nghĩ ra kế khuyên dụ Trần Ngọc Hy cộng tác với hắn - nếu Trần Ngọc Hy chịu “quay đầu”, hắn sẽ đề cử Trần Ngọc Hy làm chức Quận phó cho hắn. Mưu hèn kế bẩn này của tên quận Thắng được tên Tỉnh trưởng Trần Thanh Bền ra tay tiếp sức. Thế là chúng chuyển Trần Ngọc Hy lên tỉnh lỵ An Xuyên.

... Tại một cuộc chiêu đãi, tên Tỉnh trưởng Trần Thanh Bền mở lời chiêu dụ ngọt ngào và hứa chắc nịch: Nếu Trần Ngọc Hy ưng thuận sẽ được trả tự do tại chỗ và phong cho chức vụ Quận phó quận Ðầm Dơi. Tên Quận trưởng Thắng và Tỉnh trưởng Bền năm lần bảy lượt chăm sóc, vỗ về Trần Ngọc Hy như vị khách quý, thì cũng năm lần bảy lượt chúng nhận lấy xấu hổ với sự cự tuyệt bằng ý chí và thái độ đanh thép của Nhà báo Trần Ngọc Hy. Sau đó, tên Quận trưởng Thắng và tên Tỉnh trưởng Bền “đối đãi” với Trần Ngọc Hy bằng xà lim và những cực hình độc ác.

Tại khám bót Lò Heo, bọn chúng đưa Trần Ngọc Hy vào giam cùng phòng với Nhà thơ Nguyễn Bá. Nhà thơ Nguyễn Bá kể về Trần Ngọc Hy bằng lời lẽ yêu thương, kính trọng: "Anh Hy có phong thái bình tĩnh, sâu sắc, lời nói chậm rãi, chặt chẽ, chắc chắn, uyên bác. Mặc dù ở trại giam nhưng hằng ngày anh đưa thời cuộc chính trị ra luận bàn với anh em chung phòng giam. Lần đó, sắp đến ngày Quốc khánh 2/9, anh Hy tập hợp anh chị em tù nhân, phân vai tập vở tuồng “Trưng Nữ Vương khởi nghĩa” do anh chấp bút. Tù nhân khám Lò Heo năm ấy mừng Quốc khánh sôi nổi và mang ý nghĩa thật sâu sắc.

Sau đêm văn nghệ vài ngày, vào buổi sáng, anh Hy nói với anh em chung còng: “Chúng nó sắp đưa tôi ra bắn! Khi ra tù, các anh gặp anh Bảy, anh Tư (Bảy Thạng, Bí thư Tỉnh uỷ; Tư Bình, Phó bí thư Tỉnh uỷ), nhắn Tỉnh uỷ cần đẩy mạnh cả đấu tranh chính trị với vũ trang, phải lấy thanh niên làm ngòi pháo, đưa thật nhiều nội tuyến vào lòng địch..., cho tôi gởi lời từ giã anh Bảy, anh Tư và anh em”.

Không quá 10 ngày khi anh Hy nói điều này, một toán lính đến còng tay anh Hy, áp giải lên chiếc xe bít bùng".

Thực hiện âm ưu chiêu dụ không thành, tên Tỉnh trưởng Bền ra lệnh cho tên Quận trưởng Thắng: “Ðại uý mang ông ấy về thuyết phục lần nữa, nếu ông ta không nghe thì tôi cho phép đại uý khử ông ta”.

Tên Quận trưởng đưa Trần Ngọc Hy vào dinh quận giam lỏng. Cũng với bài bản cũ, lấy mối quan hệ bạn học, trả tự do và đưa chức vụ quận phó làm miếng mồi béo bở... Nhưng hắn hứng chịu những đòn đanh thép của Trần Ngọc Hy đáp trả đích đáng, khiến bản chất gian manh, tàn bạo của hắn hiện nguyên hình, chúng tra tấn Trần Ngọc Hy chết đi sống lại nhiều lần.

Buổi sáng 26/10/1957, một tiểu đội lính trang bị súng ống kè hai bên đưa Trần Ngọc Hy ra sân lễ Quốc khánh của chúng. Một tên sĩ quan bước ra, đứng trước mặt Trần Ngọc Hy, nói: “Ðại uý cho ông cơ hội cuối cùng, ông nói đi, ông có chấp nhận cộng tác với Ðại uý không? Ðang ngồi, bỗng Trần Ngọc Hy đứng bật dậy, nói thật lớn: “Không! Thầy trò chúng bây là bọn phản quốc, là bọn sát nhân. Tôi là thanh niên phải đấu tranh cứu nhà, cứu nước, không cúi đầu làm tay sai cho đế quốc Mỹ hại dân, hại nước”. Vừa dứt lời, Trần Ngọc Hy phun nước bọt vào mặt tên sĩ quan. Cả tiểu đội lính áp vào, đứa dùng đế giày, đứa dùng báng súng tung vào người Trần Ngọc Hy. Trần Ngọc Hy hô thật to: “Ðả đảo bọn phản quốc! Ðả đảo bọn sát nhân!”. Tiểu đội lính lôi xểnh Trần Ngọc Hy ra bến sông, hàng chục loạt súng tiểu liên nhả đạn vào ông./.

 

Phạm Văn Tri

 

Thăm căn cứ xưa

Một sáng cuối năm 2025, tôi và anh Phạm Thạnh Trị - đồng đội từng công tác tại Văn phòng Tỉnh uỷ từ cuối năm 1960-1975, được anh Lê Minh Sơn, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Cà Mau, mời về thăm lại Di tích Căn cứ Tỉnh uỷ Xẻo Ðước (ấp Xẻo Ðước, xã Phú Mỹ), nhắc nhớ ký ức những năm tháng sống và làm việc ở nơi này.

Dấu ấn Cà Mau trong hành trình dân chủ - Bài cuối: Nối tiếp truyền thống, dấn thân kiến tạo

Trải qua các thời kỳ cách mạng, Cà Mau không chỉ là mảnh đất của những chiến công hiển hách mà còn là nơi lưu dấu những giá trị sâu sắc về dân chủ và pháp quyền. Ở đó, dòng chảy lập hiến luôn được tiếp nối giữa các thế hệ.

Dấu ấn Cà Mau trong hành trình dân chủ - Bài 3: Phát huy dân chủ - Kiến tạo phát triển

80 năm đã trôi qua kể từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội năm 1946, tinh thần “lấy dân làm gốc” vẫn luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong dòng chảy chính trị của đất nước. Tại vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, tinh thần ấy đang được cụ thể hoá bằng chính quyền gần dân, hiểu dân, vì dân, nơi quyền lực của Nhân dân được thực thi mạnh mẽ qua từng lá phiếu và tiếng nói phản biện tại diễn đàn HÐND các cấp.

Dấu ấn Cà Mau trong hành trình dân chủ - Bài 2: Từ lá phiếu đầu tiên đến nghị trường

Trải qua 15 nhiệm kỳ gắn liền với 80 năm lịch sử Quốc hội Việt Nam, các thế hệ đại biểu Quốc hội (ÐBQH) tỉnh Cà Mau (bao gồm cả giai đoạn thuộc tỉnh Bạc Liêu và Minh Hải) đã luôn khẳng định vai trò là cầu nối vững chắc giữa ý chí của Nhân dân vùng cực Nam với cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất. Từ những ngày đầu sơ khai của nền dân chủ đến công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, dấu ấn của người đại biểu nơi đây luôn đậm nét trong từng quyết sách hệ trọng của quốc gia.

Dấu ấn Cà Mau trong hành trình dân chủ

LTS: Hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội (6/1/1946-6/1/2026), chúng ta cùng ngược dòng lịch sử về vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc. Giữa tiếng súng xâm lược của thực dân Pháp, người dân Cà Mau biến ngày 6/1/1946 thành "mốc son chói lọi", khẳng định quyền làm chủ và khát vọng độc lập cháy bỏng của một dân tộc quyết không làm nô lệ.

Tiểu đoàn 307 - Huyền thoại và sự tiếp nối

Tiểu đoàn 307 không chỉ là cái tên đi vào những ca khúc cách mạng bất hủ, mà còn là biểu tượng của ý chí kiên cường, gắn liền với những chiến công vang dội trên chiến trường Nam Bộ. Trên vùng đất Cà Mau kiên trung, dấu ấn của Tiểu đoàn đã được khắc ghi đậm nét trong 2 cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc.

Khởi nghĩa Hòn Khoai - Biểu tượng anh hùng bất tử

Cách đây 85 năm, tại Hòn Khoai - đảo tiền tiêu phía Tây Nam Tổ quốc, diễn ra sự kiện lịch sử lừng lẫy: cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai, do Anh hùng Phan Ngọc Hiển lãnh đạo ngày 13/12/1940 giành toàn thắng.

Nhớ mái trường thời chiến

Giữa năm 1967, tôi được địa phương chọn đưa đi học Trường Bổ túc văn hoá tu nghiệp sư phạm huyện Trần Văn Thời, đào tạo giáo viên cho cơ sở.

Nghĩa tình son sắt, vượt thời gian

Mối quan hệ kết nghĩa giữa Ninh Bình (miền Bắc hậu phương) và Bạc Liêu (miền Nam tiền tuyến, nay là tỉnh Cà Mau) là biểu tượng mẫu mực của tình đoàn kết Bắc - Nam, hưởng ứng phong trào kết nghĩa giữa các tỉnh do Trung ương Ðảng phát động năm 1960. Vượt qua khoảng cách địa lý, tình nghĩa keo sơn này được hun đúc và phát triển bền vững từ những năm tháng kháng chiến đến ngày nay.

Treo cờ dụ địch

Hướng tới ngày kỷ niệm Chiến thắng Ðầm Dơi - Cái Nước - Chà Là (23/11/1963), tôi xin viết lại câu chuyện treo cờ dụ địch, ghi theo lời kể của đồng chí Châu Thái Biết, nguyên Tiểu đội trưởng Trinh sát đặc công, Tiểu đoàn 306 anh hùng (đã mất cách đây gần 3 năm), như sự tri ân những người trực tiếp làm nên chiến công bất tử trên mảnh đất Cà Mau giàu truyền thống cách mạng.