Thời gian qua, các ngành, các cấp chính quyền tỉnh Cà Mau triển khai đồng bộ nhiều giải pháp đồng hành, hỗ trợ khởi nghiệp gắn với thực hiện Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) để góp phần khai thác tiềm năng, lợi thế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong phát triển sản phẩm OCOP và khởi nghiệp.

• Nỗ lực nâng chất sản phẩm OCOP
• Truy xuất nguồn gốc bệ phóng khẳng định chất lượng và nâng tầm sản phẩm OCOP Cà Mau
• Nhiều tiềm năng, cơ hội khởi nghiệp
• Quảng bá sản phẩm OCOP
• Làn gió khởi nghiệp trẻ

Bài 1: Giậm chân tại chỗ

Sau thời gian phát triển mạnh mẽ và dồn dập, các sản phẩm OCOP và các mô hình khởi nghiệp tại Cà Mau bắt đầu chững lại. Nhiều cơ sở có sản phẩm được xếp hạng cao nhưng chỉ dừng lại ở việc nâng hạng, một số đã bỏ việc tìm kiếm sản phẩm mới để đăng ký xếp hạng OCOP... Song song đó, các dự án khởi nghiệp cũng không khởi sắc. Từ đầu năm 2024 đến nay, chưa có dự án khởi nghiệp nào nổi bật và thành công, số lượng hoạt động khởi nghiệp của người trẻ cũng giảm, khác hẳn với sự sôi động của năm 2023.

Sản phẩm OCOP nhiều nhưng không đa dạng

Ông Phan Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cho biết: “Với 3 mặt giáp biển, cùng với rừng ngập mặn, ngập ngọt, đã hình thành các hệ sinh thái độc đáo, đa dạng, tạo cho tỉnh Cà Mau thế mạnh về sản xuất nông lâm, thuỷ hải sản... Ðây là tiền đề góp phần thúc đẩy Chương trình OCOP trên địa bàn tỉnh phát triển mạnh mẽ. Năm 2023 là năm đầu tiên đánh giá các sản phẩm OCOP theo Bộ tiêu chí mới được ban hành tại Quyết định số 148/QÐ-TTg ngày 24/2/2023 của Thủ tướng Chính phủ. Có nhiều nội dung mới so với trước đây, trong đó có quy định việc phân cấp cho UBND cấp huyện đánh giá và công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, nên trong thời gian qua các địa phương gặp nhiều lúng túng trong quá trình hướng dẫn chủ thể làm hồ sơ. Dù vậy, với sự nỗ lực của các ngành, các cấp, đặc biệt là sự tham gia tích cực của các chủ thể đã góp phần hoàn thành vượt chỉ tiêu kế hoạch chương trình OCOP hằng năm đề ra”.

Chương trình OCOP là một trong những giải pháp hiệu quả góp phần thực hiện tốt Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, đã qua luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương. Các sở, ban, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội cấp tỉnh thường xuyên hỗ trợ, tư vấn, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ sản phẩm; quan tâm hỗ trợ xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu cho sản phẩm OCOP thông qua các hội chợ, quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Công tác thông tin, tuyên truyền được thực hiện tốt. Một bộ phận người dân, doanh nghiệp nhận thức được lợi ích của chương trình OCOP mang lại và tham gia phát triển sản phẩm. Chủng loại, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, bao bì của sản phẩm OCOP ngày càng phát triển, thể hiện trình độ sản xuất của nông dân ngày càng tiến bộ...

Ông Nguyễn Văn Ðoàn, Chủ tịch UBND xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời, cho biết: “Ðịa phương có lợi thế phát triển sản phẩm OCOP về khô cá bổi và chuối khô. Hiện trên địa bàn xã có 2 cơ sở sản xuất khô cá bổi và 1 cơ sở sản xuất chuối khô. Tuy nhiên, các chủ thể chưa có sự nghiên cứu, đa dạng sản phẩm, chưa tạo ra giá trị gia tăng cao từ những đặc sản của địa phương. Ngoài ra, chưa đưa được sản phẩm vào hệ thống bán lẻ hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại”.

Quy mô của các chủ thể OCOP còn nhỏ lẻ, chưa có sự liên kết, số lượng sản phẩm nhiều nhưng khả năng cung ứng đơn hàng lớn chưa cao. (Ảnh minh hoạ)

Khởi nghiệp nhiều bấp bênh

Bên cạnh chương trình OCOP, tỉnh Cà Mau còn đặc biệt quan tâm gắn khởi nghiệp đổi mới sáng tạo để sản phẩm OCOP phát huy tối đa lợi thế, tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn. Trong năm 2023, các cơ quan, đơn vị đã tham dự và tổ chức hơn 16 hoạt động về tuyên truyền, tập huấn, sự kiện, cuộc thi, xúc tiến thương mại, hỗ trợ mở rộng thị trường cho các sản phẩm khởi nghiệp. Cụ thể như: sự kiện Chợ phiên khởi nghiệp tỉnh Cà Mau năm 2023 với chủ đề “Tuổi trẻ cụm Sông Hậu - Gắn kết giao thương”; tổ chức Ngày Phụ nữ sáng tạo khởi nghiệp gắn với nói chuyện chuyên đề khởi nghiệp và trưng bày 65 sản phẩm, như: may mặc, thủ công mỹ nghệ, thực phẩm, nông, thuỷ sản... tổ chức tuyên dương những điển hình thanh niên, chủ các doanh nghiệp trẻ khởi nghiệp thành công (đã tổ chức tuyên dương 50 cá nhân là doanh nhân trẻ sản xuất, kinh doanh giỏi và gương thanh niên điển hình tiêu biểu trong khởi nghiệp, khởi sự thành công); tổ chức Cuộc thi Khởi nghiệp Cà Mau năm 2023 với 171 dự án đăng ký tham gia.

Các bạn trẻ quan tâm khởi nghiệp nhưng thiếu nhiều kỹ năng phân tích thị trường, kêu gọi vốn...

So với năm 2022, phong trào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo năm 2023 và năm 2024 trầm lắng hơn do nguồn kinh phí hỗ trợ khởi nghiệp còn khá hạn chế, nên nội dung hoạt động của chương trình không nhiều. Chỉ có 139 dự án đăng ký dự thi, giảm hơn 20% so với năm 2023. Ngày hội Khởi nghiệp năm 2024 chỉ thu hút khoảng 3 ngàn lượt cá nhân, doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, hội doanh nhân trẻ, câu lạc bộ khởi nghiệp tham gia với quy mô hơn 60 gian hàng (giảm 10 gian hàng so với năm 2023).

Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh (iPEC) Triệu Thanh Tuấn cho biết: “Khởi nghiệp chưa bao giờ là dễ dàng, bình quân khoảng 95% khởi nghiệp thất bại do nhiều nguyên nhân, chủ yếu là do người khởi nghiệp chưa kiên trì theo đuổi đến cùng với sản phẩm, thiếu kỹ năng quản lý, điều hành doanh nghiệp. Các sản phẩm khởi nghiệp trùng lắp nhiều cũng tương tự như sản phẩm OCOP, quy mô còn nhỏ lẻ, chưa có sự liên kết, số lượng sản phẩm thì nhiều nhưng khả năng cung ứng đơn hàng lớn không đáp ứng được. Ðây là một trong những hạn chế cần khắc phục nếu muốn phát triển tốt phong trào khởi nghiệp gắn với phát triển sản phẩm OCOP. Phía cơ quan Nhà nước chỉ có thể hỗ trợ bước đầu về ý tưởng hình thành doanh nghiệp, quảng bá, xúc tiến thương mại... còn lại các chủ doanh nghiệp phải cố gắng tự vươn lên”.

Các chương trình hay ngày hội khỏi nghiệp tạo cơ hội giao lưu, học hỏi kinh nghiệm giữa các cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp. Tuy nhiên, thị trường mỗi ngày một đòi hỏi cao và mô hình kinh tế lập nghiệp cũng đang đối mặt sự cạnh tranh và đào thải cao.

Sản phẩm OCOP nỗ lực cải thiện chất lượng nhưng nhiều sản phẩm mới lại thiếu câu chuyện quảng bá. (Ảnh minh hoạ)

Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử nhận định, trong bối cảnh hội nhập quốc tế như hiện nay, khởi nghiệp sẽ đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Chính vì lẽ đó, đòi hỏi người khởi nghiệp phải bản lĩnh và dám đương đầu, nắm bắt cơ hội lẫn thử thách. Chúng ta cần có nhiều hoạt động nhằm khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào khởi nghiệp, thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển và thu hút nhiều thành phần đối tượng, nhất là người trẻ, tham gia.

Dù là tỉnh có thế mạnh với nhiều sản phẩm đặc trưng nổi tiếng, song việc phát triển sản phẩm OCOP và khởi nghiệp còn nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi các cấp, các ngành cần có giải pháp căn cơ, quyết liệt hơn nữa...

Lam Khánh

Bài 2: Nhiều khó khăn của chủ thể